آمریکا و ایران؛ ضربالاجل دهروزه و سایه جنگ بر فراز منطقه
همزمان با افزایش تنشها میان واشنگتن و تهران، نشانههای میدانی و سیاسی از ورود بحران به مرحلهای حساس حکایت دارد؛ مرحلهای که برخی آن را مقدمه برخوردی قریبالوقوع میدانند و برخی دیگر تلاشی برای خرید زمان از مسیر مذاکره.
رئیسجمهور آمریکا با تعیین مهلتی ۱۰ روزه برای دستیابی به توافق، هشدار داده است که در صورت شکست دیپلماسی، «رویدادهای بسیار بدی» رخ خواهد داد؛ عبارتی که بهسرعت در محافل سیاسی و نظامی بازتاب یافته است.
گزارشها از تکمیل مراحل نهایی آمادهسازیهای لجستیکی خبر میدهند؛ از بازنگری در وضعیت پایگاههای نظامی گرفته تا بررسی مسیرهای احتمالی حمله. در سوی مقابل، ایران با برگزاری رزمایشهای مشترک با روسیه و تقویت استحکامات دفاعی خود، پیام آمادگی ارسال کرده است. اسرائیل نیز سطح آمادهباش را افزایش داده و سامانههای دفاعی خود را در وضعیت هشدار قرار داده است.
احمد رحال، کارشناس نظامی، در گفتوگویی تلویزیونی تأکید کرده که مجموعه تحرکات اخیر فراتر از اقدامات معمول است و به مرحلهای پیشرفته از آمادگی اشاره دارد. به گفته او، افزایش شمار ناوهای هواپیمابر، ناوشکنهای ضدزیردریایی، تقویت سامانههای پدافند هوایی و بالا رفتن تعداد هواپیماهای سوخترسان، همگی نشانه ورود به فاز عملیاتی هستند. وی همچنین از تقویت سامانههای دفاعی همچون «تاد»، «پاتریوت ۳» و «آرو ۳» سخن گفته و افزوده که سامانههای اسرائیلی نیز بهطور همزمان ارتقا یافتهاند.
رحال با اشاره به حساسیت بالای رئیسجمهور آمریکا نسبت به تلفات انسانی، معتقد است هرگونه طرح عملیاتی با هدف کاهش هزینههای جانی طراحی میشود. او به پیامی از سوی نخستوزیر اسرائیل اشاره میکند که بر اساس آن، اسرائیل توان تحمل بیش از ۷۰۰ موشک ایرانی را ندارد؛ رقمی که به باور او ایران میتواند طی ۳ تا ۵ روز شلیک کند. همین ارزیابیها موجب شده جنگندههای «اف ۱۵»، «اف ۱۶» و «اف ۳۵» به همراه هواپیماهای سوخترسان در وضعیت آمادهباش قرار گیرند؛ اقدامی که احتمال پروازهای دوربرد از جنوب اروپا را تقویت میکند؛ مشابه آنچه در جنگ ۱۲ روزه رخ داد.
در حوزه دیپلماتیک نیز چشمانداز روشنی دیده نمیشود. به گفته این کارشناس، تلاشهای نمایندگان آمریکایی برای دستیابی به توافقی جامع با ایران با تردیدهای جدی مواجه شده و برخی آن را «تقریباً ناممکن» توصیف میکنند. اختلاف بر سر تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده و برنامه موشکهای بالستیک، شکاف میان دو طرف را عمیقتر کرده است.
در چنین فضایی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند مذاکرات جاری بیش از آنکه به توافقی پایدار بینجامد، فرصتی برای تنظیم زمان و آرایش نیروهاست؛ وضعیتی که منطقه را در انتظار تحولی سرنوشتساز نگه داشته است.
