گنج پنهان در گوشیهای قدیمی؛ ذخایر طلا تا ۸۰۰ برابر غنیتر از معادن
گزارشهای تازه منتشرشده از سوی سازمان ملل نشان میدهد که تنها یک تن تلفن همراه قدیمی میتواند حاوی مقادیری از طلا باشد که تا ۸۰۰ برابر بیشتر از یک تن سنگ معدن استخراجشده از معادن سنتی است.
موضوعی که توجه کارشناسان را به ثروتی عظیم و پنهان در خانهها، دفاتر کار و کشوهای مردم در سراسر جهان جلب کرده است.
این آمار قابل توجه باعث شده مفهوم «معدنکاری شهری» بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. این شیوه بر استخراج فلزات ارزشمند مانند طلا، نقره و مس از زبالههای الکترونیکی از جمله تلفنهای همراه، رایانهها، کابلها و تجهیزات دیجیتال فرسوده تمرکز دارد؛ رویکردی که میتواند جایگزینی برای استخراج سنتی و پرهزینه از دل زمین باشد.
کارشناسان میگویند بیشترین ارزش موجود در دستگاههای الکترونیکی به بردهای مدار چاپی مربوط میشود؛ قطعاتی که در لایههای داخلی خود مقادیر اندکی از فلزات گرانبها را جای دادهاند. اگرچه رقم اعلامشده درباره طلا حداکثر میزان ممکن است و میانگین واقعی کمتر از آن برآورد میشود، اما همچنان نشاندهنده ظرفیت اقتصادی بالای بازیافت زبالههای الکترونیکی است.
فرآیند معدنکاری شهری با جداسازی قطعات پلاستیکی، باتریها و اجزای مختلف دستگاه آغاز میشود. سپس بردهای الکترونیکی خرد و از طریق فناوریهایی مانند جداسازی مغناطیسی و فیلترهای تخصصی تفکیک میشوند. در مرحله بعد، فلزات ارزشمند با استفاده از روشهای شیمیایی دقیق استخراج و تصفیه شده و به چرخه تولید بازمیگردند.
ژاپن یکی از موفقترین نمونههای استفاده از این فناوری را در جریان بازیهای المپیک توکیو به نمایش گذاشت. این کشور با اجرای یک طرح ملی، میلیونها دستگاه الکترونیکی قدیمی را جمعآوری کرد تا فلزات موردنیاز برای ساخت مدالهای المپیک از آنها استخراج شود. بر اساس دادههای منتشرشده، دهها هزار تن زباله الکترونیکی و میلیونها تلفن همراه در این پروژه بازیافت شد و فلزات کافی برای ساخت تمام مدالهای طلا، نقره و برنز مسابقات به دست آمد.
با وجود مزایای اقتصادی و زیستمحیطی، معدنکاری شهری بدون چالش نیست. استفاده از مواد شیمیایی در فرآیند استخراج و همچنین مدیریت پسماندهای باقیمانده، نیازمند نظارت دقیق و فناوریهای پیشرفته است تا اثرات مخرب زیستمحیطی به حداقل برسد.
طبق برآورد متخصصان، جهان سالانه بیش از ۶۰ میلیون تن زباله الکترونیکی تولید میکند، اما کمتر از ۲۰ درصد آن بازیافت میشود. این موضوع به معنای هدررفت میلیاردها دلار فلزات ارزشمند در تجهیزات دیجیتالی بلااستفاده است؛ فلزاتی که میتوانند نقش مهمی در آینده صنایع فناوری و اقتصاد سبز ایفا کنند.
