ایران در «تاریکی دیجیتال»؛ قطع سراسری اینترنت همزمان با گسترش اعتراضات
برای دومین روز پیاپی، ایران با قطع گسترده اینترنت مواجه است و شهرهای مختلف کشور در وضعیتی که از آن بهعنوان «تاریکی دیجیتال» یاد میشود، فرو رفتهاند.
این وضعیت همزمان با ادامه و گسترش اعتراضاتی رخ داده که بهتدریج دامنه آن به نقاط مختلف کشور کشیده شده است.
از شامگاه پنجشنبه، ارتباط اینترنتی در سطح ملی بهطور گسترده قطع شد. سازمان ناظر بر اینترنت «نتبلاکس» اعلام کرد که میزان اتصال اینترنتی ایران برای بیش از ۱۲ ساعت به حدود ۱ درصد سطح عادی کاهش یافته است. این اختلال شامل اینترنت تلفن همراه و ثابت بوده و حتی برخی خدمات اینترنت ماهوارهای را نیز با مشکل مواجه کرده است؛ موضوعی که عملاً میلیونها ایرانی را از ارتباط با جهان خارج محروم کرده است.
اعتراضات کنونی ریشه در بحران اقتصادی عمیقی دارد که از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد. افزایش شدید تورم، سقوط ارزش ریال و وخامت شرایط معیشتی، زمینهساز شکلگیری این موج اعتراضی شد. نخستین جرقه در بازار بزرگ تهران زده شد؛ جایی که کسبه با بستن مغازههای خود دست به اعتصاب زدند. این حرکت بهسرعت به شهرهای بزرگی مانند اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز، کرمانشاه، زاهدان و آبادان سرایت کرد.
با گذشت زمان و در دوازدهمین روز اعتراضات، شعارهای معترضان صریحتر شد و مطالبات آنها به درخواست تغییرات اساسی در ساختار سیاسی کشور رسید. همزمان، قطع اینترنت که از حدود ساعت ۲۰:۳۰ به وقت تهران در شامگاه پنجشنبه آغاز شده، تا روز شنبه ادامه یافته است.
در ساعات ابتدایی، کاربران از کندی و اختلال شدید اینترنت تلفن همراه خبر دادند و سپس این ارتباط بهطور کامل قطع شد. پس از آن، اینترنت خانگی و ثابت نیز از دسترس خارج شد. یک شهروند ایرانی که از طریق اینترنت ماهوارهای ارتباط برقرار کرده، گفته است با افزایش تجمعات اعتراضی، اینترنت موبایل بهتدریج ضعیف شد و پس از نیمهشب کاملاً قطع گردید. شهروندی دیگر در استان سیستان و بلوچستان اعلام کرده که اینترنت از عصر ۸ ژانویه قطع شده و این استان پیشتر شاهد کشته شدن یکی از فرماندهان سپاه پاسداران در جریان اعتراضات بوده است.
دانشجویی در اصفهان نیز گفته است که قطع اینترنت ابتدا بهصورت محدود آغاز شد، اما از شب گذشته بهطور کامل و سراسری درآمده و مردم عملاً به هیچگونه ارتباط آنلاین دسترسی ندارند.
پیامدهای این وضعیت گسترده بوده است. میلیونها نفر از دسترسی به شبکههای اجتماعی، پیامرسانها، ایمیل و اخبار جهانی محروم شدهاند. هماهنگی اعتراضات دشوارتر شده، انتشار تصاویر و ویدیوهای مرتبط کاهش یافته و فعالیتهای اقتصادی آنلاین و پرداختهای دیجیتال نیز مختل شده است؛ مسائلی که فشار اقتصادی را تشدید کرده است.
در این میان، درخواستهای گستردهای برای فعالسازی اینترنت ماهوارهای مطرح شده و برخی از کاربران دارای این خدمات همچنان گزارشهایی منتشر میکنند. همزمان، رئیسجمهور آمریکا هشدار داده که در صورت ادامه سرکوب و کشتار معترضان، واکنش شدیدی نشان خواهد داد.
بامداد شنبه، چندین شهر بزرگ ایران بار دیگر شاهد تجمعات اعتراضی گسترده بود. همچنین رضا پهلوی، فرزند شاه پیشین ایران، در پیامی از معترضان خواسته است برای بهدست گرفتن کنترل مراکز شهری آماده شوند. این اعتراضات که از ۲۸ دسامبر گذشته با اعتصاب بازاریان آغاز شد، از بزرگترین چالشهای پیشروی ایران در چهار دهه و نیم اخیر بهشمار میرود و گستردهترین موج ناآرامیها از زمان اعتراضات سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ محسوب میشود.
