تغییر راهبرد نظامی تهران؛ تمرکز بر «دفاع موزاییکی» برای بقای حکومت
گزارشی از روزنامه والاستریت ژورنال میگوید رهبران جمهوری اسلامی پس از تجربه یک جنگ سنگین با ایالات متحده و اسرائیل در سال گذشته به این جمعبندی رسیدهاند که ساختار دفاعی کشور نیازمند یک تغییر راهبردی اساسی است.
به نوشته این روزنامه، علی خامنهای و فرماندهان ارشد نظامی به دنبال اتخاذ رویکردی تازه برای حفظ بقای حکومت در شرایطی هستند که احتمال هدف قرار گرفتن رهبران عالیرتبه، از جمله خود رهبر جمهوری اسلامی، وجود دارد.
بر اساس این گزارش، تهران طرحی پرریسک و تهاجمی را فعال کرده است که هدف آن تضمین ادامه کار نظام حتی در صورتی است که فرماندهی مرکزی آسیب ببیند یا رهبران اصلی کشته شوند. این رویکرد جدید برخلاف سیاست دو سال گذشته ایران است که بر پاسخهای محدود و مستقیم به حملات طرف مقابل متمرکز بود.
طبق این راهبرد تازه، ایران تلاش دارد دامنه درگیری را در سطح منطقه گسترش دهد. به نوشته والاستریت ژورنال، بخشی از این سیاست شامل هدف قرار دادن کشورهای عربی همسایه و ایجاد اختلال در اقتصاد جهانی است؛ اقدامی که با هدف کاهش تمایل دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای ادامه جنگ یا ورود دوباره به یک درگیری طولانیمدت در آینده طراحی شده است.
یکی از محورهای اصلی این راهبرد، فعالسازی مدل موسوم به «دفاع موزاییکی» است؛ الگویی که ساختار فرماندهی را به شکل غیرمتمرکز سازماندهی میکند و به فرماندهان میدانی اختیارات گستردهای میدهد تا حتی در صورت قطع ارتباط با مرکز فرماندهی نیز به عملیات ادامه دهند.
به نوشته این گزارش، تهران پس از «جنگ دوازدهروزه» با اسرائیل در ماه ژوئن سال گذشته این رویکرد را فعال کرد. در جریان آن درگیری، بسیاری از فرماندهان ارشد نظامی ایران کشته شدند، بخشهایی از برنامه هستهای آسیب دید و قسمت قابل توجهی از سامانههای پدافند هوایی کشور از بین رفت.
مقامهای ایرانی به این نتیجه رسیدند که سیاست پیشین آنها موجب شده ایران در چرخهای از درگیریهای فرسایشی با اسرائیل و ایالات متحده گرفتار شود؛ چرخهای که در هر مرحله کشور را ضعیفتر و آسیبپذیرتر میکرد و در مقابل، دشمنان آن جسارت بیشتری برای حمله پیدا میکردند.
نشانههای این تغییر راهبردی از ماه اکتبر آشکار شد؛ زمانی که مقامهای ایرانی هشدار دادند پاسخ به هر حمله جدید با واکنشهای گذشته متفاوت خواهد بود. به گفته مقامهای عرب که با والاستریت ژورنال گفتوگو کردهاند، تهران از طریق کانالهای دیپلماتیک به کشورهای همسایه نیز پیام داده که در صورت آغاز جنگ جدید، آنها در خط مقدم آتش قرار خواهند گرفت.
پیش از آخرین دور مذاکرات هستهای در ماه فوریه نیز علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، پیامی از سوی تهران از طریق عمان به ایالات متحده منتقل کرد. در این پیام تاکید شده بود که ایران دیگر به پاسخهای متناسب پایبند نخواهد بود و در صورت حمله، واکنشی تهاجمی نشان خواهد داد.
در چارچوب مدل «دفاع موزاییکی»، سپاه پاسداران در ۳۱ مرکز فرماندهی سازماندهی شده است؛ یک مرکز برای تهران و یک مرکز برای هر یک از ۳۰ استان کشور. این ساختار امکان انتقال سریع اختیارات فرماندهی را در صورت کشته شدن رهبران عالی فراهم میکند.
گزارش همچنین به نقش نیروهای بسیج اشاره میکند؛ نیرویی شبهنظامی با صدها هزار عضو که در محلهها، شهرها و مساجد حضور دارد و به گفته تحلیلگران میتواند در مدیریت ناآرامیهای داخلی و پشتیبانی از ساختار دفاعی حکومت نقش مهمی ایفا کند.
