آیا اروپا به سوی احیای انرژی هستهای سوق داده میشود؟
افزایش وابستگی اتحادیه اروپا به واردات انرژی و رشد هزینههای برق، بار دیگر بحث بازگشت به انرژی هستهای را در سطح سیاستگذاری این اتحادیه برجسته کرده است.
در شرایطی که بیش از نیمی از انرژی مصرفی اروپا از خارج تامین میشود، بحرانهای ژئوپولیتیک اخیر بهویژه در خاورمیانه، آسیبپذیری این ساختار را بیش از پیش آشکار کرده است.
بسته شدن عملی تنگه هرمز در جریان جنگ جاری ایران موجب جهش قیمت انرژی شده و فشار مضاعفی بر اقتصادهای اروپایی وارد کرده است. این وضعیت یادآور شوکهای قیمتی سال ۲۰۲۲ پس از حمله روسیه به اوکراین است؛ زمانی که هزینه واردات انرژی به شکل قابل توجهی افزایش یافت.
در چنین شرایطی، موضوع «حاکمیت انرژی» بار دیگر به یکی از اولویتهای اصلی بروکسل تبدیل شده است. کمیسیون اروپا در ماه جاری مجموعهای از ابتکارها را در چارچوب راهبرد انرژی خود ارائه کرده که در آن، انرژی هستهای نقش پررنگتری پیدا کرده است. بر اساس دادههای یورواستات، تولید اولیه انرژی اروپا حدود ۵۴۹ میلیون تن معادل نفت است که همچنان وابستگی قابل توجهی به منابع فسیلی دارد.
اگرچه انرژیهای تجدیدپذیر بیش از ۴۵ درصد از تولید را تشکیل میدهند، اما سهم نفت و فرآوردههای آن حدود ۳۸ درصد و گاز طبیعی نزدیک به ۲۱ درصد باقی مانده است. این ترکیب نشان میدهد که اروپا هنوز فاصله زیادی تا استقلال انرژی دارد.
در نشست انرژی هستهای پاریس در ۱۰ مارس ۲۰۲۶، رهبران اروپایی بر لزوم بازنگری در سیاستهای پیشین تاکید کردند. اورزولا فن در لاین کاهش سهم انرژی هستهای را «اشتباه راهبردی» توصیف کرد و بر اهمیت آن بهعنوان منبعی کمانتشار و پایدار تاکید داشت.
در این میان، راکتورهای کوچک ماژولار یا SMR بهعنوان یکی از گزینههای کلیدی مطرح شدهاند. طبق برنامه کمیسیون اروپا، این راکتورها میتوانند از اوایل دهه ۲۰۳۰ وارد مدار شوند و ظرفیت آنها تا سال ۲۰۵۰ به ۱۷ تا ۵۳ گیگاوات برسد. این فناوری بهویژه برای تامین انرژی مراکز داده و صنایع پرمصرف مورد توجه قرار گرفته است.
در سطح ملی نیز کشورها مسیرهای متفاوتی را دنبال میکنند. فرانسه که حدود ۶۵ درصد برق خود را از انرژی هستهای تامین میکند، در حال توسعه راکتورهای جدید است، در حالی که کشورهایی مانند ایتالیا و بلژیک در حال بازنگری سیاستهای قبلی خود هستند.
با این حال، چالشهایی مانند مدیریت پسماند هستهای، هزینههای بالا و مخالفتهای سیاسی همچنان پابرجاست. علاوه بر این، وابستگی اروپا به سوخت هستهای روسیه نیز بهعنوان یک ریسک راهبردی مطرح است.
در مجموع، افزایش فشارهای ژئوپولیتیک، رشد تقاضای انرژی و هزینههای بالا، اتحادیه اروپا را به سمت بازنگری جدی در آینده انرژی خود سوق داده است.
