گزارش محرمانه آژانس درباره ایران؛ نگرانی از نبود دسترسی به تأسیسات هستهای افزایش یافت
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارشی محرمانه نسبت به ادامه محدودیت در دسترسی بازرسان به برخی تأسیسات هستهای ایران ابراز نگرانی کرده است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی هشدار داده است که تأخیر طولانی در انجام فعالیتهای راستیآزمایی میتواند پیامدهایی برای نظام نظارت هستهای و جلوگیری از اشاعه تسلیحات اتمی به همراه داشته باشد.
بر اساس این گزارش که به گفته منابع آگاه در اختیار برخی رسانهها قرار گرفته است، آژانس اعلام کرده از زمان درگیریهای نظامی سال ۲۰۲۵ و حملات انجامشده علیه برخی مراکز هستهای ایران، امکان بازدید و بازرسی از تعدادی از این تأسیسات را نداشته است. این وضعیت باعث شده روند ارزیابی و نظارت بر مواد هستهای موجود در کشور با وقفهای طولانی مواجه شود.
در گزارش یادشده آمده است که اگرچه آژانس شرایط به وجود آمده پس از حملات نظامی به تأسیسات هستهای ایران را «بیسابقه» توصیف میکند، اما از سرگیری فعالیتهای راستیآزمایی بدون تأخیر را امری بسیار ضروری میداند. این نهاد تأکید کرده که ادامه این وضعیت میتواند پرسشهایی درباره وضعیت ذخایر مواد هستهای و امکان نظارت مؤثر بر آنها ایجاد کند.
قرار است این گزارش در نشست آینده شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در وین برگزار میشود، مورد بررسی اعضا قرار گیرد. انتظار میرود موضوع همکاری ایران با آژانس و نحوه از سرگیری بازرسیها از محورهای اصلی این نشست باشد.
بر پایه ارزیابیهای آژانس پیش از جنگ سال ۲۰۲۵، ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشت. این سطح از غنیسازی فاصله نسبتاً کمی با غنای حدود ۹۰ درصدی مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای دارد، هرچند ایران همواره تأکید کرده است که برنامه هستهای این کشور اهداف کاملاً صلحآمیز را دنبال میکند.
همچنین آژانس یادآور شده که میزان غنیسازی فعلی بسیار بالاتر از سقف ۳.۶۷ درصدی تعیینشده در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ است؛ توافقی که پس از خروج یکجانبه آمریکا در سال ۲۰۱۸ عملاً کارایی خود را از دست داد.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که ناتوانی آژانس در دسترسی به ذخایر اعلامشده اورانیوم با غنای بالا و پایین برای مدتی نزدیک به یک سال، فراتر از بازه زمانی معمول در چارچوب توافقهای پادمانی است و از این رو نگرانیهایی را در زمینه اشاعه هستهای ایجاد میکند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در این گزارش از ایران خواسته است همکاری سازندهتری با این نهاد داشته باشد تا اجرای کامل و مؤثر تعهدات پادمانی امکانپذیر شود. در همین حال، موضوع سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران همچنان یکی از مسائل مهم در رایزنیها و مذاکرات میان تهران و طرفهای غربی به شمار میرود.
در سالهای گذشته، آمریکا، اسرائیل و برخی کشورهای دیگر بارها ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای متهم کردهاند. تهران این اتهامات را رد کرده و تأکید دارد که فعالیتهای هستهایاش در چارچوب اهداف غیرنظامی و تحت نظارتهای بینالمللی انجام میشود. همزمان، مقامهای آمریکایی نیز اعلام کردهاند که هرگونه توافق احتمالی آینده باید تضمینهای لازم درباره عدم تولید سلاح هستهای از سوی ایران را در بر داشته باشد.
