تأثیر درگیری ایران بر مناسبات آمریکا و چین پیش از دیدار حساس رهبران
در حالی که قرار است دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در اواسط ماه مه دیداری مهم برگزار کنند، پیامدهای جنگ ایران به یکی از عوامل تعیینکننده در شکلگیری فضای این مذاکرات تبدیل شده است.
این دیدار که طبق اعلام کاخ سفید در روزهای ۱۴ و ۱۵ مه برگزار خواهد شد، پیشتر به دلیل تحولات نظامی مرتبط با ایران به تعویق افتاده بود.
با وجود اعلام آتشبس، تحلیلگران بر این باورند که بحران ایران همچنان سایه خود را بر روابط دو قدرت بزرگ جهانی حفظ کرده است. چین این وضعیت را فرصتی بالقوه برای تقویت موقعیت چانهزنی خود میداند، هرچند مقامات پکن با احتیاط زیادی به تحولات نگاه میکنند. یکی از نگرانیهای اصلی چین، احتمال اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز است؛ مسیری حیاتی که حدود یکسوم واردات انرژی این کشور از آن عبور میکند.
بر اساس گزارشها، در داخل ساختار حکومتی چین دیدگاههای متفاوتی درباره نحوه مدیریت این شرایط وجود دارد. برخی مقامات معتقدند که نزدیکی بیش از حد بحران ایران به مذاکرات دوجانبه، میتواند توازن ظریفی را که پکن به دنبال آن است، بر هم بزند. در همین حال، منابع آگاه تأکید میکنند که سفر ترامپ به چین، صرفاً یک دیدار دیپلماتیک معمولی نیست و میتواند پیامدهای بلندمدتی برای نظم جهانی داشته باشد.
در برنامه اولیه، قرار بود این سفر با امضای توافقنامههای اقتصادی مهم در حوزههایی مانند کشاورزی و صنایع هوایی همراه باشد، اما تشدید تنشها در خاورمیانه برنامهریزیهای چین را با چالش جدی مواجه کرده است. کارشناسان چینی معتقدند که سیاست خارجی این کشور همواره بر ثبات روابط با آمریکا به عنوان یک اولویت کلیدی تأکید داشته و هرگونه بیثباتی در این روابط میتواند بر تعاملات چین با سایر کشورها نیز تأثیر بگذارد.
از سوی دیگر، برخی تحلیلگران بر این باورند که ادامه آتشبس میان ایران و آمریکا میتواند فرصتی برای پکن ایجاد کند تا امتیازات بیشتری در مذاکرات کسب کند، بهویژه در شرایطی که ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای به دنبال ارائه دستاوردهای ملموس به رأیدهندگان آمریکایی است.
در همین راستا، چین ممکن است از اهرمهایی مانند بازار گسترده داخلی و کنترل بر زنجیره تأمین مواد معدنی کمیاب برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند. این اهداف شامل کاهش محدودیتهای فناوری، حذف شرکتهای چینی از فهرست تحریمها و دریافت موضعگیری شفافتر واشنگتن در قبال تایوان است.
در مجموع، به نظر میرسد که جنگ ایران نهتنها معادلات منطقهای، بلکه توازن روابط میان واشنگتن و پکن را نیز تحت تأثیر قرار داده است. با این حال، بسیاری از ناظران معتقدند که این بحران به تنهایی قادر به تغییر بنیادین موازنه قدرت میان دو کشور نیست، بلکه صرفاً پیچیدگیهای بیشتری به مذاکرات پیشرو افزوده است.
