انواع موشکهای بالستیک ایران و توان عملیاتی آنها چیست؟
همزمان با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران در روز شنبه، که به گفته دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با هدف پایان دادن به یک تهدید امنیتی برای ایالات متحده انجام شده، ارتش اسرائیل اعلام کرد ایران نیز موشکهایی به سوی این کشور شلیک کرده است.
در این میان، توجهها بار دیگر به توان موشکی بالستیک ایران معطوف شده است.
دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا اعلام کرده که ایران بزرگترین زرادخانه موشکهای بالستیک در خاورمیانه را در اختیار دارد. برد اعلامشده این موشکها حدود ۲۰۰۰ کیلومتر است؛ مقامیهای ایرانی این میزان را برای تأمین امنیت کشور کافی دانستهاند، زیرا امکان رسیدن به اسرائیل را فراهم میکند.
بخش قابل توجهی از سایتهای موشکی ایران در تهران و اطراف آن قرار دارند. همچنین دستکم ۵ «شهر موشکی» زیرزمینی در استانهای مختلف از جمله کرمانشاه و سمنان و نیز در نزدیکی آبهای جنوبی ایران شناسایی شدهاند.
بر اساس گزارش مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، ایران چندین موشک بالستیک دوربرد در اختیار دارد که توان رسیدن به اسرائیل را دارند. از جمله این موشکها میتوان به سجیل با برد ۲۰۰۰ کیلومتر، عماد با برد ۱۷۰۰ کیلومتر، قدر با برد ۲۰۰۰ کیلومتر، شهاب-۳ با برد ۱۳۰۰ کیلومتر، خرمشهر با برد ۲۰۰۰ کیلومتر و هویزه با برد ۱۳۵۰ کیلومتر اشاره کرد.
خبرگزاری دانشجویان ایران در آوریل ۲۰۲۵ نموداری منتشر کرد که در آن ۹ موشک ایرانی معرفی شده بودند که به گفته این رسانه، قادر به رسیدن به اسرائیل هستند. در میان آنها، سجیل با سرعتی بیش از ۱۷ هزار کیلومتر در ساعت و برد ۲۵۰۰ کیلومتر، خیبر با برد ۲۰۰۰ کیلومتر و حاج قاسم با برد ۱۴۰۰ کیلومتر ذکر شدهاند.
انجمن کنترل تسلیحات مستقر در واشنگتن نیز اعلام کرده زرادخانه ایران شامل شهاب-۱ با برد حدود ۳۰۰ کیلومتر، ذوالفقار با برد ۷۰۰ کیلومتر، شهاب-۳ با بردی میان ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر، عماد-۱ در حال توسعه با برد ۲۰۰۰ کیلومتر و نسخهای در حال توسعه از سجیل با بردی بین ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلومتر است.
ایران موشکهای بالستیک خود را ابزار مهم بازدارندگی در برابر آمریکا و اسرائیل و سایر اهداف منطقهای بالقوه توصیف میکند. گزارشی در سال ۲۰۲۳ از بهنام بنطالبلو نشان میدهد ایران به توسعه انبارهای زیرزمینی مجهز به سامانههای انتقال و پرتاب و همچنین مراکز تولید و ذخیره موشک ادامه میدهد. در ژوئن ۲۰۲۰ ایران برای نخستین بار موشکی بالستیک را از زیر زمین پرتاب کرد.
در ژوئن ۲۰۲۳ نیز از نخستین موشک بالستیک فراصوت ساخت ایران رونمایی شد؛ موشکهایی که با سرعتی دستکم ۵ برابر سرعت صوت حرکت کرده و مسیرهای متغیر دارند. همچنین گزارشها حاکی است برنامه موشکی ایران متکی بر طرحهای کره شمالی و روسی بوده و از کمک چین بهره برده است. ایران افزون بر این، موشکهای کروز هواپرتاب مانند کی.اچ-۵۵ با برد حدود ۳ هزار کیلومتر نیز در اختیار دارد.
