آیا بازداشت مادورو جایگاه روسیه در معادلات جهانی را تغییر میدهد؟
بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط ایالات متحده از نگاه کرملین صرفاً یک تحول در آمریکای لاتین نیست
این تحول اندکی بیش از یک سال پس از سقوط بشار اسد در سوریه رخ میدهد؛ رهبری که با اتکا به حمایت نظامی و سیاسی روسیه توانسته بود جای پایی مهم برای مسکو در خاورمیانه ایجاد کند. از این منظر، بازداشت مادورو بهعنوان ضربهای دیگر به تلاشهای پوتین برای احیای جایگاه جهانی روسیه پس از فروپاشی اتحاد شوروی ارزیابی میشود.
عملیات آمریکا در ونزوئلا در سوم ژانویه، طی چند ساعت به هدفی دست یافت که روسیه در نزدیک به چهار سال جنگ گسترده در اوکراین موفق به تحقق آن نشده بود؛ یعنی کنار زدن رهبر یک کشور از قدرت. با این حال، تمرکز اصلی مسکو بر جنگ اوکراین باعث شده بود که حفاظت عملی از مادورو، حتی در صورت تمایل، امکانپذیر نباشد. از سوی دیگر، اهمیت اقتصادی ونزوئلا برای روسیه نیز کاهش یافته است؛ تحریمها و افت تولید نفت، جذابیت این کشور را در بخشی که روسیه خود منافع عمدهای دارد، کمرنگ کرده است.
در عین حال، کرملین میتواند از این رویداد برای تقویت روایت خود علیه واشینگتن استفاده کند. مسکو این عملیات را نمونهای از تلاش آمریکا برای تحمیل ارادهاش و نادیده گرفتن حقوق بینالملل معرفی میکند؛ استدلالی که با وجود جنگ اوکراین، همچنان برای بخشی از افکار عمومی جهانی قابلقبول است. وزارت خارجه روسیه در سوم ژانویه با ابراز «نگرانی شدید» از آنچه «اقدام تجاوزکارانه مسلحانه علیه ونزوئلا» خواند، خواستار آزادی «رئیسجمهور قانونی و همسرش» شد.
تحلیلگران معتقدند فراتر از این موضعگیریها، امید اصلی کرملین آن است که تمرکز آمریکا بر ونزوئلا و نیمکره غربی، آزادی عمل بیشتری برای روسیه در حوزه نفوذ مورد نظرش، بهویژه اوکراین، فراهم کند. به گفته برخی کارشناسان، تضعیف معیارهای حقوق بینالملل در چنین مواردی، قضاوت اخلاقی درباره اقدامات قدرتهای بزرگ را دشوارتر میکند و این امر به نفع روایت روسیه تمام میشود.
در مجموع، واکنش نسبتاً محتاطانه مسکو به بازداشت مادورو نشان میدهد که اولویت اصلی سیاست خارجی روسیه همچنان اوکراین است و سایر پروندهها، حتی از دست رفتن یک متحد مهم، در چارچوب همین هدف کلان معنا پیدا میکنند.
