مجتبی خامنهای در رأس قدرت؛ ادامه مسیر پدر یا آغاز مرحلهای تازه در ایران؟
گزارشی از روزنامه «نیویورک تایمز» میگوید انتخاب مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی میتواند نشانهای از ادامه رویکرد سختگیرانه در ساختار قدرت ایران باشد
هرچند همچنان ابهامهای زیادی درباره دیدگاهها و جهتگیریهای سیاسی او وجود دارد.
ایران روز دوشنبه اعلام کرد مجتبی خامنهای، فرزند رهبر پیشین جمهوری اسلامی، به عنوان جانشین او انتخاب شده است؛ انتخابی که در حالی صورت میگیرد که کشور همزمان با حملات هوایی گسترده آمریکا و اسرائیل روبهرو است.
بر اساس این گزارش، مجتبی خامنهای سالها از چهرههای تاثیرگذار در پشت صحنه قدرت در ایران محسوب میشد و گفته میشود نقش مهمی در هماهنگی فعالیتهای نظامی و اطلاعاتی در دفتر پدرش داشته است. همچنین از او به عنوان فردی نزدیک به سپاه پاسداران یاد میشود و برخی او را گزینه مورد حمایت این نهاد میدانستند.
با این حال، اطلاعات عمومی درباره شخصیت و دیدگاههای سیاسی او محدود است و او به ندرت در انظار عمومی ظاهر شده یا سخنرانی کرده است. اکنون او علاوه بر جایگاه مذهبی و سیاسی، به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح ایران نیز شناخته میشود.
ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز و کارشناس مسائل ایران، در این باره گفت: «انتخاب مجتبی در واقع انتخاب ادامه مسیر پدرش است و او نسبت به سایر گزینهها آمادگی بیشتری برای تثبیت سریع قدرت و اعمال کنترل بر ساختار نظام دارد.»
به نوشته نیویورک تایمز، سه مقام ارشد ایرانی که با روند انتخاب رهبر جدید آشنا بودهاند گفتهاند علی خامنهای پیشتر به مشاوران نزدیک خود گفته بود تمایلی ندارد فرزندش جانشین او شود، زیرا نگران بود که این جایگاه حالت موروثی پیدا کند.
با این حال، به گفته این منابع، در شرایط بحران و جنگ، حلقههای اصلی قدرت در ایران از جمله روحانیون بلندپایه، فرماندهان سپاه پاسداران و چهرههای سیاسی بانفوذ از جمله علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از این انتخاب حمایت کردند.
مجتبی خامنهای از سوی نهادی به نام مجلس خبرگان رهبری انتخاب شده است؛ شورایی متشکل از ۸۸ روحانی شیعه که مسئول تعیین رهبر جمهوری اسلامی است.
طبق گزارشها، در زمان بررسی این تصمیم، اسرائیل ساختمانی را در شهر قم که یکی از مراکز مهم قدرت مذهبی در ایران محسوب میشود هدف حمله قرار داد. با این حال خبرگزاری فارس گزارش داد این ساختمان خالی بوده و اعضای مجلس خبرگان به دلایل امنیتی جلسه خود را به صورت آنلاین برگزار کرده بودند.
برخی تحلیلگران معتقدند این انتخاب ممکن است واکنشهای منفی در داخل ایران ایجاد کند. طی سالهای اخیر اعتراضهایی در این کشور شکل گرفته که ابتدا با نارضایتیهای اقتصادی آغاز شد اما در ادامه به مطالبات گستردهتر برای تغییر نظام سیاسی تبدیل شد.
مهدی رحمتی، تحلیلگر سیاسی در تهران، گفته است مجتبی خامنهای «در شرایط کنونی گزینه مناسبی محسوب میشود، زیرا با سازوکار اداره و هماهنگی نهادهای امنیتی و نظامی آشنایی کامل دارد.»
در عین حال او هشدار داده است که این تصمیم میتواند شکافهای موجود در جامعه ایران را تشدید کند و واکنش منفی بخشی از جامعه را به دنبال داشته باشد.
در سطح بینالمللی نیز واکنشها ادامه دارد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در یک نشست خبری در واشنگتن گفت بدترین سناریو این است که «فردی به قدرت برسد که به همان اندازه یا حتی بیشتر از رهبر قبلی مشکلساز باشد.»
در همین حال، اسرائیل نیز پیشتر هشدار داده بود هر فردی که جانشین رهبر پیشین ایران شود ممکن است هدف ترور قرار گیرد.
