چگونه ویدیوهای ساختهشده با هوش مصنوعی را تشخیص دهیم؟
شبکههای اجتماعی در ماههای اخیر پر شده از ویدیوهایی که بهنظر میرسد با کیفیتی پایین و تصویری دانهدانه ضبط شدهاند، اما در واقع بسیاری از آنها ساخته هوش مصنوعی هستند.
کارشناسان میگویند یکی از نخستین نشانههای هشداردهنده برای تشخیص این ویدیوها، کیفیت ضعیف تصویر است؛ کلیپهایی که انگار با دوربینی بسیار قدیمی ضبط شدهاند.
به گفته متخصصان، تولیدکنندههای ویدیوی هوش مصنوعی طی شش ماه گذشته پیشرفت چشمگیری کردهاند و همین موضوع باعث شده مرز میان واقعیت و جعل روزبهروز مبهمتر شود. نتیجه این روند آن است که کاربران ممکن است بارها فریب بخورند و در نهایت به هر آنچه میبینند با تردید نگاه کنند.
هانی فرید، استاد علوم کامپیوتر در دانشگاه کالیفرنیا برکلی و از پیشگامان جرمشناسی دیجیتال، میگوید کیفیت پایین تصویر یکی از نخستین مواردی است که در بررسی ویدیوها به آن توجه میشود. با این حال، او هشدار میدهد که این نشانه همیشگی نخواهد بود و ابزارهای هوش مصنوعی بهزودی میتوانند ویدیوهایی بسیار طبیعیتر تولید کنند.
در عین حال، کارشناسان تاکید دارند که هر ویدیوی بیکیفیتی لزوما جعلی نیست. متیو استم، استاد دانشگاه درکسل، میگوید کیفیت پایین تصویر بهخودیخود نه نشانه تقلب است و نه دلیلی قطعی برای مشکوک بودن. با این حال، ویدیوهای تار و پیکسلپیکسل ساختهشده با هوش مصنوعی در حال حاضر بیشترین احتمال فریب دادن مخاطبان را دارند، چون ایرادهای ظریف تصویری در آنها پنهان میماند.
به گفته فرید، حتی پیشرفتهترین مدلهای تولید ویدیو همچنان نشانههایی از خود به جا میگذارند؛ از جمله بافت بیش از حد صاف پوست، الگوهای عجیب در مو و لباس، یا حرکتهای غیرطبیعی اشیای کوچک در پسزمینه. اما هرچه وضوح تصویر کمتر باشد، دیدن این نشانهها دشوارتر میشود.
در ماههای اخیر، ویدیوهای جعلی متعددی میلیونها بار دیده شدهاند. یک ویدیوی بامزه از خرگوشهایی که روی ترامپولین میپریدند بیش از ۲۴۰ میلیون بار در تیکتاک تماشا شد. همچنین ویدیویی از آشنایی دو نفر در متروی نیویورک کاربران بسیاری را فریب داد، تا اینکه مشخص شد ساختگی است. وجه مشترک همه این نمونهها، کیفیت پایین و حالوهوای ویدیوهای قدیمی بود.
فرید سه عامل کلیدی برای بررسی ویدیوها معرفی میکند: وضوح، کیفیت و طول. به گفته او، بسیاری از ویدیوهای هوش مصنوعی بسیار کوتاهاند و اغلب بین ۶ تا ۱۰ ثانیه طول دارند، زیرا تولید کلیپهای بلندتر هم پرهزینهتر است و هم احتمال بروز خطا را افزایش میدهد. به همین دلیل، متقلبان گاهی عمدا وضوح را پایین میآورند و فشردهسازی اضافه میکنند تا ردهای ساختگی بودن پنهان شود.
در کنار این نشانههای بصری، پژوهشگران روی روشهای پیشرفتهتری کار میکنند که ردپاهای آماری نامرئی برای چشم انسان را شناسایی میکند؛ چیزی شبیه اثر انگشت دیجیتال. همزمان، شرکتهای فناوری بهدنبال استانداردهایی هستند که اصالت تصاویر و ویدیوها را از لحظه تولید ثبت کند.
با این حال، کارشناسان سواد دیجیتال میگویند راهحل نهایی، تغییر نگاه کاربران است. به باور آنها، دیگر نمیتوان تنها به ظاهر تصویر یا ویدیو اعتماد کرد و منشأ محتوا، زمینه انتشار و اعتبار منبع به مهمترین معیار قضاوت تبدیل شده است؛ تغییری که بهگفته متخصصان، ناگزیر و در حال وقوع است.
