ترامپ و گزینه حمله به ایران؛ چرا «قاطع» نه «هشداردهنده»؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به تیم امنیت ملی خود گفته است هرگونه اقدام نظامی علیه ایران باید سریع و قاطع باشد، نه تنها یک پیام هشداردهنده؛
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به تیم امنیت ملی خود گفته است که هرگونه اقدام نظامی آمریکا علیه ایران باید «ضربهای سریع و قاطع» به نظام وارد کند و به آغاز جنگی فرسایشی که هفتهها یا ماهها طول بکشد، منجر نشود.
با این حال، مشاوران ترامپ تاکنون نتوانستهاند به او تضمین بدهند که پس از یک حمله نظامی آمریکا، نظام ایران بهسرعت فروخواهد پاشید.
همچنین نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه ایالات متحده همه نیروها و تجهیزات تقویتی لازم در منطقه را برای مقابله با واکنش شدید احتمالی ایران، که مقامهای دولت آمریکا آن را پیشبینی میکنند، در اختیار نداشته باشد.
مدل «ضربات هشداردهنده» با «ضربات قاطع» از نظر اهداف، دامنه عملیات و پیامدهای سیاسی و امنیتی هر یک متفاوت است.
ضربه «هشداردهنده»
ضربهای با دامنه محدود است که هدف اصلی آن ارسال پیام بازدارندگی است، نه تغییر موازنه قدرت یا سرنگونی نظام.
اهداف آن جنبه نمادین دارند، مدتزمانش کوتاه است، از هدف قرار دادن مراکز رهبری سیاسی پرهیز میکند و تلاش میشود تلفات انسانی تا حد امکان کاهش یابد. هدف نهایی آن وادار کردن طرف مقابل به تغییر رفتاری مشخص است؛ مانند توقف تنش یا بازگشت به مذاکره.
نمونه آن، حملات آمریکا به سوریه در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ است که بهعنوان «پیامهای بازدارنده محدود» توصیف شدند. این حملات با هدف بازدارندگی از استفاده نیروهای سوری از سلاحهای شیمیایی انجام شد، نه برای آغاز جنگ یا سرنگونی نظام.
ضربه «قاطع»
ضربهای است که هدف آن ایجاد تغییری بنیادین در توانمندیهای طرف مقابل یا حتی در ساختار خود نظام است.
در این نوع حمله، مراکز فرماندهی و کنترل هدف قرار میگیرند و زیرساختهای راهبردی (نظامی، امنیتی و اقتصادی) مورد حمله قرار میگیرند. دامنه آن گستردهتر و اهداف آن متنوعتر است.
این نوع حمله با احتمال بالای تشدید متقابل درگیری همراه است و خطرات جدی برای غیرنظامیان و ثبات منطقهای بههمراه دارد.
هدف از آن فلجکردن نظام، سوقدادن آن به فروپاشی یا تحمیل یک واقعیت جدید از طریق زور است.
نمونه آن، عملیات نظامی گسترده آمریکا در سال ۲۰۰۳ در عراق است که با هدف پایاندادن به حاکمیت نظام وقت و تحمیل واقعیتی جدید از راه زور انجام شد؛ عملیاتی که در مطالعات نظامی آمریکا در چارچوب «ضربات قاطع» طبقهبندی میشود.
