چرا ترامپ از مجتبی خامنهای نام برد؟ گمانهزنیها درباره نقش او در مذاکرات ایران و آمریکا
اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره روند مذاکرات میان واشنگتن و تهران بار دیگر توجهها را به ساختار تصمیمگیری در ایران جلب کرده است.
رئیسجمهوری آمریکا در شرایطی که تنشهای نظامی و سیاسی در منطقه ادامه دارد، ضمن تاکید بر تداوم گفتوگوها با جمهوری اسلامی، اعلام کرد که مجتبی خامنهای اکنون هدایت این مذاکرات را بر عهده دارد؛ اظهارنظری که واکنشها و تحلیلهای متعددی را در پی داشته است.
این سخنان در حالی مطرح شده که مذاکرات میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، اما همزمان فضای منطقه با افزایش تنشهای امنیتی و تبادل پیامهای سیاسی میان طرفین همراه است. تحلیلگران معتقدند این وضعیت، روند دستیابی به هرگونه توافق احتمالی را پیچیدهتر کرده است.
پل سالم، تحلیلگر مسائل آمریکا و خاورمیانه، در ارزیابی خود از شرایط کنونی گفته است که مذاکرات میان دو طرف همچنان جریان دارد و کانالهای ارتباطی قطع نشدهاند، اما روند گفتوگوها با سرعتی کند پیش میرود. به گفته او، همزمانی مذاکرات با تحولات میدانی و تنشهای امنیتی در منطقه باعث شده مسیر رسیدن به توافق دشوارتر از گذشته باشد.
او معتقد است که ایران در شرایط فعلی احساس فشار کافی برای ارائه امتیازات فوری ندارد و به همین دلیل عجلهای برای دستیابی به توافق نشان نمیدهد. سالم همچنین اشاره کرده که لحن مقامهای آمریکایی، از جمله ترامپ، معمولا خوشبینانه است، اما این موضعگیریها تاکنون به نتایج ملموس منجر نشده است.
این تحلیلگر با اشاره به تحولات منطقهای گفت که پرونده ایران تنها به موضوع هستهای محدود نمیشود و با مسائل دیگری از جمله نفوذ منطقهای تهران در لبنان و عراق نیز گره خورده است. از نگاه او، همین تعدد پروندهها موجب شده گفتوگوها در چارچوبی گستردهتر از یک توافق هستهای ساده دنبال شود.
در بخش دیگری از این بحث، عمر کوش، پژوهشگر روابط بینالملل، به ساختار قدرت در ایران پرداخت و تاکید کرد که برای درک روند تصمیمگیری در جمهوری اسلامی باید میان نهادهای تصمیمساز و تصمیمگیر تفاوت قائل شد. او توضیح داد که اگرچه نهادهایی مانند سپاه پاسداران، دولت و وزارت امور خارجه در فرآیندهای سیاسی نقش دارند، اما تصمیم نهایی در موضوعات کلان در اختیار رهبر جمهوری اسلامی قرار دارد.
کوش همچنین اظهار داشت که اشاره ترامپ به نام مجتبی خامنهای را میتوان در چارچوب تاکتیک سیاسی او برای تاثیرگذاری بر فضای مذاکرات ارزیابی کرد. به گفته وی، ترامپ در بسیاری از موارد تلاش میکند با طرح چنین موضوعاتی فضای گفتوگوها را فعال نگه دارد و تصویری مثبت از روند مذاکرات ارائه دهد.
این کارشناس روابط بینالملل همچنین به احتمال ادامه مذاکرات تا ماه سپتامبر اشاره کرد و گفت هنوز چشمانداز روشنی برای دستیابی به توافق نهایی وجود ندارد. او افزود که ادامه تنشهای نظامی و اختلاف نظرها درباره مسائل منطقهای و هستهای باعث شده همه سناریوها همچنان روی میز باقی بمانند.
به باور تحلیلگران، روابط ایران و آمریکا در آینده نزدیک همچنان تحت تاثیر مجموعهای از اختلافات راهبردی، رقابتهای منطقهای و پرونده هستهای خواهد بود و حتی در صورت دستیابی به توافقهای موقت، چشمانداز تنشهای مقطعی همچنان پابرجا خواهد ماند.
