نبرد خاموش در اعماق دریاها؛ هواپیماها چگونه زیردریاییها را شکار میکنند
ماموریت هواپیماهای ضدزیردریایی دیگر به پرواز بر فراز دریا و جستوجوی اهداف قابل مشاهده محدود نمیشود، بلکه به نبردی پیچیده و خاموش در اعماق اقیانوسها بدل شده است؛ نبردی که بیش از هر چیز بر شنیدن، تحلیل و تفسیر صداها استوار است.
به نوشته مجله «نشنال اینترست»، این هواپیماها امروزه با اتکا به دریافت سیگنالهای صوتی منتشرشده از زیردریاییهای دشمن، موقعیت احتمالی آنها را پیش از هر اقدام عملیاتی مشخص میکنند.
زیردریاییها به دلیل توان بالای بقا و مانور، از دشوارترین اهداف نظامی به شمار میروند. آنها از عمق دریا، لایههای حرارتی آب و پیچیدگی محیط صوتی بهره میبرند تا شناسایی نشوند. با این حال، سرعت بالا، برد عملیاتی گسترده و توان پوشش مناطق وسیع، هواپیماهای ضدزیردریایی را به ابزاری مؤثر برای مقابله با این تهدید پنهان تبدیل کرده است. این ماموریت بر یک سامانه واحد متکی نیست، بلکه شبکهای یکپارچه از هواپیماها و حسگرهای زیرسطحی را در بر میگیرد.
زیردریاییهای دیزلی-الکتریکی بهویژه در سرعتهای پایین بسیار کمصدا هستند و در آبهای کمعمق و مناطق ساحلی کارایی بالایی دارند. در مقابل، زیردریاییهای هستهای با وجود تولید صدای بیشتر، از برد عملیاتی تقریبا نامحدود برخوردارند. هدف عملیات ضدزیردریایی همواره انهدام نیست، بلکه کاهش آزادی عمل، محدود کردن تحرک و وادار کردن زیردریایی دشمن به احتیاط است.
در این نبرد، انواع مختلفی از هواگردها نقش دارند. هواپیماهای گشت دریایی دوربرد مانند «پی-۸ پوزیدون» میتوانند تجهیزات سنگین حمل کرده و مناطق وسیعی را پایش کنند. بالگردهایی مانند «اماچ-۶۰ آر سیهاوک» نیز با ناوهای هواپیمابر همراه میشوند و توان بالایی در شناسایی دقیق و درگیری نزدیک دارند. در سالهای اخیر، پهپادها نیز بهعنوان لایهای جدید و رو به رشد وارد این عرصه شدهاند و امکان نظارت طولانیمدت را فراهم کردهاند.
ابزار اصلی کشف زیردریاییها بویههای سونار است که بهصورت حسابشده از هوا رها میشوند. این بویهها یا بهطور غیرفعال به صداهای موتور و ملخ گوش میدهند یا بهصورت فعال پالس صوتی ارسال و بازتاب آن را دریافت میکنند. دادههای جمعآوریشده در هواپیما تحلیل و ترکیب میشود تا موقعیت هدف با دقت بیشتری مشخص شود.
در کنار صوت، روشهای غیرصوتی مانند آشکارسازهای میدان مغناطیسی و حتی رادار نیز نقش تکمیلی دارند. پس از تأیید موقعیت، هواپیماها میتوانند با اژدرهای سبک مانند «مارک ۵۴» حمله کنند یا دستکم زیردریایی را وادار به تغییر مسیر و ماموریت کنند.
با پیشرفت پهپادها و هوش مصنوعی، آینده این جنگ خاموش به سمت شبکههای حسگری پیوسته و پردازش سریعتر دادهها پیش میرود؛ روندی که میتواند موازنه قدرت را در اعماق دریاها بیش از پیش دگرگون کند.
