کاروانهای صحرایی اقتصاد جهان را نجات دادند؛ مسیرهای عربی جایگزین تنگه هرمز شدند
با افزایش تنشهای نظامی میان ایالات متحده و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر، کشورهای عربی حاشیه خلیج عربی موفق شدهاند با ایجاد شبکهای گسترده از حملونقل زمینی و دریایی، بخش مهمی از تجارت جهانی را از خطر اختلال نجات دهند.
گزارش تازه روزنامه والاستریت ژورنال نشان میدهد عربستان سعودی، امارات و عمان با استفاده از جادهها، خطوط ریلی و بنادر خود توانستهاند مسیرهای جایگزینی برای دور زدن تنگه هرمز ایجاد کنند؛ گذرگاهی که اکنون به یکی از خطرناکترین نقاط تجارت جهانی تبدیل شده است.
در این میان، شرکت معدنی «معادن» عربستان به یکی از نمادهای این تحول لجستیکی تبدیل شده است. باب ویلت، مدیرعامل آمریکایی این شرکت، اعلام کرد که پس از آغاز بحران، معادن ظرف تنها دو هفته شبکه عظیمی از کامیونها را برای انتقال کودهای شیمیایی از خلیج عربی به بنادر دریای سرخ سازماندهی کرد.
ویلت گفت: «کار را با ۶۰۰ کامیون آغاز کردیم، سپس این تعداد به ۱۶۰۰ رسید و اکنون بیش از ۳۵۰۰ کامیون بهصورت شبانهروزی در حال فعالیت هستند.» به گفته او، این عملیات نهتنها صادرات شرکت را از بنبست خارج کرد، بلکه به کاهش کمبود جهانی کودهای شیمیایی نیز کمک کرد؛ کمبودی که میتوانست امنیت غذایی بسیاری از کشورها را تهدید کند.
تحولات اخیر تنها به صادرات مواد معدنی محدود نشده و بسیاری از شرکتهای بزرگ حملونقل جهانی نیز مسیرهای خود را تغییر دادهاند. شرکتهای بینالمللی مانند «مرسک» و «اماسسی» بخشی از محمولههای خود را بهصورت زمینی از طریق شبهجزیره عربستان جابهجا کردهاند.
در نمونهای دیگر، فروشگاه زنجیرهای «اسپینس» مواد غذایی وارداتی از بریتانیا را از مسیر اروپا، مصر و سپس امارات به دبی رساند؛ سفری که ۱۶ روز طول کشید. همچنین شرکت «حمل و نقل ریلی اتحاد» برای نخستین بار صدها خودرو را از بندر فجیره به ابوظبی منتقل کرد؛ اقدامی که نشاندهنده انعطاف بالای اقتصاد کشورهای خلیج عربی در شرایط بحرانی است.
در حوزه انرژی نیز عربستان سعودی استفاده گستردهای از خط لوله «شرق ـ غرب» برای انتقال نفت به بندر ينبع در دریای سرخ آغاز کرده است. امارات نیز بخش بیشتری از صادرات نفت خود را از طریق بندر فجیره انجام میدهد تا وابستگی به تنگه هرمز کاهش یابد.
بر اساس این گزارش، بندر کوچک خورفکان در امارات اکنون به یکی از مهمترین مراکز انتقال کالا در منطقه تبدیل شده و حجم ورود کانتینرها به آن از حدود ۲۰۰۰ کانتینر در هفته پیش از بحران، به بیش از ۵۰ هزار کانتینر رسیده است. همچنین روزانه حدود ۷۰۰۰ کامیون در این بندر تردد میکنند.
کارشناسان معتقدند آنچه در منطقه رخ داده، نشانهای از تغییر بزرگ در ساختار تجارت جهانی است؛ تغییری که بر اساس آن کشورها تلاش میکنند بهجای اتکا به یک مسیر واحد، شبکهای از مسیرهای جایگزین و انعطافپذیر ایجاد کنند تا اقتصاد جهانی در برابر بحرانها آسیبپذیری کمتری داشته باشد.
