اروپا در تنگه هرمز؛ نمایش بازدارندگی در برابر ایران و فاصلهگیری از آمریکا
همزمان با افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در تنگه هرمز، کشورهای اروپایی تحرکات تازهای را در اطراف این منطقه آغاز کردهاند؛ اقدامی که تحلیلگران آن را بخشی از سیاست بازدارندگی در برابر ایران و تلاشی برای اثبات استقلال امنیتی اروپا از ایالات متحده ارزیابی میکنند
بریتانیا و فرانسه رهبری ابتکاری مشترک را بر عهده گرفتهاند که بیش از ۴۰ کشور در آن مشارکت دارند. قرار است روز سهشنبه نشست سطح بالایی با حضور نمایندگان این کشورها برگزار شود تا درباره برنامههای نظامی و راهکارهای تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز گفتوگو شود. این نشست در حالی برگزار میشود که حدود یک ماه پیش لندن و پاریس از تدوین طرحی نظامی برای حفاظت از این گذرگاه راهبردی خبر داده بودند.
دولت بریتانیا روز شنبه اعلام کرد ناو جنگی «اچاماس دراگون» را به منطقه خاورمیانه اعزام خواهد کرد. این تصمیم تنها یک هفته پس از اعلام فرانسه درباره استقرار گروه ناو هواپیمابر خود در دریای سرخ اتخاذ شد. پاریس اعلام کرده است که این استقرار بخشی از برنامهریزی برای مأموریتی احتمالی به منظور حفاظت از مسیرهای دریایی و امنیت عبور کشتیهای تجاری در تنگه هرمز است.
کارشناسان مسائل راهبردی معتقدند این تحرکات صرفاً یک حضور نظامی عادی نیست، بلکه آزمونی برای سنجش توان اروپا در ایفای نقشی امنیتی و مستقل در یکی از حساسترین مناطق جهان به شمار میرود؛ منطقهای که همچنان در معرض تنش میان ایران و کشورهای غربی قرار دارد.
ایلی تینیبوم، استاد علوم سیاسی و پژوهشگر مؤسسه مطالعات راهبردی فرانسه، اعلام کرد که همکاری مشترک فرانسه و بریتانیا در اطراف تنگه هرمز نشاندهنده تغییر تدریجی جایگاه اروپا در حوزه امنیت دریایی است. به گفته او، اروپا در تلاش است نشان دهد که میتواند بدون وابستگی کامل به واشنگتن، در مدیریت بحرانهای بینالمللی نقشآفرینی کند.
وی تأکید کرد اعزام ناو هواپیمابر فرانسوی و ناوشکنهای بریتانیایی به معنای آمادگی برای جنگ مستقیم نیست، بلکه بیشتر پیامی سیاسی و نظامی برای جلوگیری از تشدید بحران به شمار میرود.
برونو ترتری، معاون مؤسسه امور راهبردی بینالمللی، نیز معتقد است اروپا هنوز با شکاف میان جاهطلبیها سیاسی و توان عملیاتی واقعی روبهرو است. او گفت کشورهای اروپایی اگرچه قادر به نمایش قدرت هستند، اما همچنان در زمینه اطلاعات، لجستیک و مدیریت بحرانهای بزرگ به ایالات متحده وابستهاند.
به گفته ترتری، این عملیات دریایی علاوه بر اهداف امنیتی، حامل پیام سیاسی مهمی نیز هست؛ پیامی که نشان میدهد اروپا بهدنبال تثبیت نقش خود بهعنوان بازیگری امنیتی در معادلات بینالمللی است، هرچند این نقش هنوز با محدودیتهای فنی و سیاسی فراوانی همراه است.
