«رهبر در سایه»؛ جزئیاتی از زندگی مجتبی خامنهایِ «منزوی و مجروح»
در حالی که هفتهها از انتخاب مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید ایران میگذرد، او همچنان از انظار عمومی غایب است؛ نه سخنرانی رسمی داشته، نه تصویری تازه از او منتشر شده و نه حتی محل اقامتش بهطور دقیق مشخص است.
اما گزارشهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد مردی که بسیاری او را « رهبر در سایه» مینامند، علیرغم حضور پنهان و وضعیت مبهم خود، همچنان به عنوان بازیگری کلیدی در قلب معادلات سیاسی و امنیتی ایران حضور دارد.
سوختگی، انزوا و ابهام درباره محل اقامت
طبق گزارش شبکه سیانان، مجتبی خامنهای پس از حملهای که به کشتهشدن علی خامنهای و شماری از فرماندهان ارشد نظامی منجر شد، دچار جراحات و سوختگیهای شدید شده است.
منابع اطلاعاتی آمریکایی میگویند او همچنان تحت درمان قرار دارد و ارتباطاتش بهشدت محدود شده است.
بر اساس این گزارش، خامنهای از ابزارهای الکترونیکی استفاده نمیکند و ارتباطات او تنها از طریق ملاقاتهای حضوری محدود یا انتقال پیام توسط واسطهها انجام میشود. این موضوع ابهام درباره ساختار واقعی قدرت در ایران را افزایش داده است.
یکی از این منابع گفت: «بخشی از ابهام درباره هرم قدرت در ایران به این دلیل است که خامنهای از هیچ وسیله الکترونیکی برای ارتباط استفاده نمیکند و تنها با افرادی در تماس است که میتوانند حضوری او را ببینند یا پیامها را از طریق واسطهها منتقل کنند.»
این منبع افزود: «خامنهای همچنان در انزوا بهسر میبرد و تحت درمان جراحات خود است؛ از جمله سوختگیهای شدیدی که یک سمت بدن او، از صورت و بازو گرفته تا تنه و پا را دربر گرفته است.»
منابع آگاه میگویند رهبر جدید ایران هنوز در وضعیت محافظتشدهای به سر میبرد؛ حتی نهادهای اطلاعاتی آمریکا نیز نتوانستهاند محل دقیق اقامت او را تأیید کنند.
اطلاعاتی که مقامهای آمریکایی درباره وضعیت خامنهای در اختیار دارند، بر پایه ارزیابیهایی است که از طریق افرادی که شخصاً با او در تماس هستند، به دست آمده است.
چه کسی واقعاً ایران را اداره میکند؟
بر اساس گزارش سیانان، منبعی آگاه از تحولات اخیر گفته شواهدی وجود دارد که نشان میدهد مجتبی خامنهای «کاملاً از روند تصمیمگیری دور است و بهندرت میتوان به او دسترسی داشت.»
بر همین اساس، فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، با همکاری محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، عملاً اداره امور روزمره را در دست گرفتهاند.
یک منبع دوم آگاه از ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا گفت: «هیچ نشانهای وجود ندارد که او بهطور مداوم دستور صادر میکند، اما در عین حال هیچ مدرکی هم برای رد این موضوع وجود ندارد.»
منابع سیانان افزودند که «پرسشها درباره وضعیت جسمانی و جایگاه خامنهای در ساختار نظام ایران، به چالشی برای دولت ترامپ تبدیل شده است؛ چراکه مقامهای ارشد آمریکایی همچنان تلویحاً میگویند مشخص نیست اکنون چه کسی اختیار مذاکره برای پایان دادن به درگیری را در دست دارد.»
روز جمعه، مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، در جریان بحث درباره پاسخ احتمالی ایران به جدیدترین پیشنهاد دولت ترامپ برای پایان جنگ گفت: «نظام آنها همچنان بهشدت دچار شکاف است و از نظر عملکرد نیز ناکارآمد شده، و این میتواند مانعی جدی باشد.»
از زمان کشته شدن خامنهایِ پدر، دونالد ترامپ بارها گفته که ایران «دچار تغییر نظام» شده و مذاکرهکنندگان فعلی تهران را «منطقی» توصیف کرده است.
او در ماه مارس گذشته گفته بود: «ما با افرادی کاملاً متفاوت از هر کسی که پیش از این با آنها مذاکره شده، سروکار داریم.»
در داخل ایران، مظاهر حسینی، مدیرکل تشریفات دفتر رهبری، روز جمعه اعلام کرد که خامنهای «در حال بهبودی از جراحات خود است و اکنون از سلامت خوبی برخوردار است.»
حسینی توضیح داد که «پای او و بخش پایینی کمرش دچار جراحات سطحی شده» و «ترکش کوچکی نیز پشت گوش او اصابت کرده بود، اما زخمها در حال بهبود هستند.»
او تأکید کرد که «در زمان مناسب با همه صحبت خواهد کرد.»
مسعود پزشکیان رئیسجمهور ایران، پیشتر به رسانههای رسمی ایران گفته بود که دیداری نزدیک به دو ساعت و نیم با مجتبی خامنهای داشته است.
در واکنش به این موضوع، علی واعظ، مدیر پیشین پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، به «سیانان» گفت: «چه رهبر جدید در موقعیتی باشد که بتواند مذاکرات را هدایت کند یا نه، نظام از او برای گرفتن تأیید نهایی تصمیمات کلان استفاده میکند، نه برای تعیین تاکتیکهای مذاکره.»
او افزود: «نظام عمداً نقش مجتبی را برجسته میکند، زیرا این کار برای او پوششی ایجاد میکند که از انتقادهای داخلی محافظت شود؛ برخلاف پدرش که مرتب در انظار ظاهر میشد و درباره روند مذاکرات اظهار نظر میکرد.»
واعظ ادامه داد: «مجتبی از صحنه دور است، بنابراین نسبت دادن دیدگاهها و مواضع به او، پوشش مناسبی برای مذاکرهکنندگان ایرانی فراهم میکند تا خود را از انتقادها حفظ کنند.»
