غرق شدن مرموز یک کشتی روسی حامل راکتورهای هستهای؛ مقصد آن کجا بود؟
در یکی از جنجالیترین حوادث دریایی مرتبط با روسیه از زمان آغاز جنگ اوکراین، یک کشتی روسی وابسته به «ناوگان سایه» مسکو که راکتورهای هستهای مخصوص زیردریاییها را حمل میکرد، در آبهای دریای مدیترانه غرق شد.
کشتی «اورسا میجور» در ۲۲ دسامبر ۲۰۲۴ در آبهای آزاد در حال حرکت بود که ناگهان سرعتش کاهش یافت.
نیروهای امداد دریایی اسپانیا پس از مشاهده «کاهش سرعت غیرعادی کشتی»، «از طریق بیسیم» با خدمه تماس گرفتند تا از وضعیت آن مطلع شوند.
این حادثه یکی از عجیبترین رخدادهای مرتبط با کشتیهای ناوگان سایه روسیه بهشمار میرود؛ چراکه کشتی در شرایطی مبهم غرق شد و کاپیتان روس آن به بازرسان گفته بود که کشتی دو راکتور هستهای، احتمالاً برای یک زیردریایی، حمل میکرده است.
سه انفجار مرموز و آغاز فاجعه
طبق گزارش تازه سیانان، کشتی «اورسا میجور» اوایل دسامبر ۲۰۲۴ از حوالی سنپترزبورگ حرکت کرده بود و دو جرثقیل، ۱۲۹ کانتینر خالی و دو پوشش فاضلاب را حمل میکرد.
این کشتی پس از وقوع سه انفجار که منجر به کشته شدن دو نفر از خدمه شد، پیام اضطراری ارسال کرد. ناخدا نیز از وجود شکافی بزرگ در بدنه خبر داد.
مقامهای اسپانیایی یک کشتی امدادی برای نجات ۱۴ خدمه روس، از جمله ناخدا، اعزام کردند و او همکاری با بازرسان برای روشن شدن جزئیات حادثه را آغاز کرد.
اما حادثه به همینجا ختم نشد.
ساعاتی بعد، به گفته منابع تحقیقاتی، ارتش روسیه با شلیک منورها بر فراز محل حادثه وارد عمل شد و سپس چند انفجار دیگر رخ داد. این انفجارها در نهایت باعث غرق کامل کشتی در اعماق مدیترانه شد.
محمولهای حساس؛ رآکتور هستهای برای زیردریایی؟
طبق اظهارات ناخدای کشتی، «اورسا میجور» در حال حمل اجزای مربوط به دو رآکتور هستهای بوده که احتمالاً برای استفاده در زیردریایی طراحی شده بودند. او البته گفته که اطلاعی از وجود سوخت هستهای در این تجهیزات نداشته است.
مقامهای اسپانیایی تاکنون هیچ نشانهای از نشت مواد رادیواکتیو در منطقه گزارش نکردهاند، اما ماهیت محموله نگرانیهای امنیتی و زیستمحیطی گستردهای ایجاد کرده است.
مقصد احتمالی؛ کره شمالی
یکی از مهمترین بخشهای این پرونده، ادعای ناخدای کشتی درباره مقصد احتمالی آن است. او به بازرسان گفته تصور میکرده کشتی عازم کره شمالی بوده است؛ کشوری که در ماههای اخیر روابط نظامی خود با روسیه را بهطور چشمگیری گسترش داده است.
این ادعا در حالی مطرح شده که پیونگیانگ مدتی بعد اعلام کرد نخستین زیردریایی هستهای خود را ساخته است؛ موضوعی که گمانهزنیها درباره انتقال فناوری یا تجهیزات حساس از سوی روسیه به کره شمالی را افزایش داده است.
حضور مرموز کشتی تحقیقاتی روسیه
حدود یک هفته پس از غرق شدن «اورسا میجور»، کشتی تحقیقاتی روسی «یانتار» به محل حادثه رسید و حدود پنج روز در همان منطقه باقی ماند.
گزارشها حاکی است در مدت حضور این کشتی، چهار انفجار دیگر که احتمال میرود با هدف نابودی کامل بقایای کشتی و محموله حساس آن انجام شده باشد، نیز در محل ثبت شد.
«ناوگان سایه» روسیه چیست؟
«ناوگان سایه» اصطلاحی است که برای شبکهای از کشتیهای روسی بهکار میرود که اغلب با پرچم کشورهای دیگر فعالیت میکنند و برای دور زدن تحریمها، انتقال مخفیانه نفت، تجهیزات نظامی یا محمولههای حساس مورد استفاده قرار میگیرند.
این ناوگان از کشتیهایی تشکیل شده که اغلب بیش از دو دهه از عمرشان میگذرد و از طریق خرید از مالکان کشتیهای اروپایی، به ویژه یونانیها، به دست آمدهاند.
این کشتیها با استفاده از ساختارهای پیچیده مالکیتی و واسطهگری شرکتهای مستقر در مناطقی مانند جزایر مارشال، هویت واقعی مالکان خود را مخفی نگه میدارند.
