آیا هوش مصنوعی در پروندههای جنایی متهم خواهد شد؟
دادستانی آمریکا در حال بررسی این پرسش است که آیا شرکتهای توسعهدهنده هوش مصنوعی میتوانند به دلیل نقش احتمالی محصولاتشان در ارتکاب جرم یا حتی خودکشی، تحت پیگرد کیفری قرار بگیرند.
موضوعی که کارشناسان حقوقی آن را بیسابقه اما بسیار پیچیده توصیف میکنند.
جیمز اوثمایر، دادستان کل ایالت فلوریدا، چند روز پیش درباره «چتجیپیتی» گفت: «اگر آن چیزی که پشت صفحه نمایش بود یک انسان محسوب میشد، ما او را به قتل متهم میکردیم.»
اظهارات او پس از آن مطرح شد که تحقیقات دفتر دادستانی نشان داد فینیکس آیکنر، دانشجوی دانشگاه ایالتی فلوریدا، پیش از تیراندازی مرگبار در محوطه دانشگاه در آوریل ۲۰۲۵، با «چتجیپیتی» گفتوگو کرده بود. در آن حمله، دو نفر کشته و شش نفر زخمی شدند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، آیکنر با این ربات گفتگو درباره انتخاب سلاح، نوع مهمات و زمان و مکان مناسب برای وارد کردن بیشترین آسیب را مطرح کرده بود.
دادستانی فلوریدا اکنون تحقیقاتی کیفری را آغاز کرده و احتمال طرح اتهام علیه شرکت OpenAI یا برخی کارکنان آن را رد نکرده است.
قانون آمریکا امکان تعقیب کیفری شرکتها و کارکنانشان را فراهم میکند، هرچند چنین پروندههایی نسبتا نادر هستند. در سالهای گذشته، شرکتهایی مانند Volkswagen در پرونده تقلب در میزان آلایندگی خودروها و Pfizer در پرونده تبلیغ داروی ضدالتهاب «بکسترا» محکوم شدهاند. همچنین آزمایشگاههای «پردو فارما» در ارتباط با بحران مواد افیونی به پرداخت ۸.۳ میلیارد دلار جریمه محکوم شدند.
کارشناسان حقوقی میگویند اتهامها در پروندههای مرتبط با هوش مصنوعی میتواند بر پایه سهلانگاری یا بیتوجهی عمدی به خطرات شناختهشده مطرح شود.
متیو توکسن، استاد حقوق دانشگاه یوتا، به خبرگزاری فرانسه گفت برای متقاعد کردن دادگاه، باید اسناد داخلی قانعکنندهای وجود داشته باشد که نشان دهد خطرات احتمالی نادیده گرفته شدهاند.
در مقابل، OpenAI تاکید کرده «چتجیپیتی» مسئول این «جنایت هولناک» نیست و این شرکت بهطور مداوم در حال تقویت ابزارهای ایمنی برای شناسایی نیتهای خطرناک است.
برندن گرت، استاد حقوق دانشگاه دوک، نیز یادآور شد که در پروندههای کیفری، بار اثبات بسیار سنگین است و هرگونه تردید به نفع متهم تفسیر میشود.
همزمان، چندین پرونده حقوقی علیه شرکتهای هوش مصنوعی در آمریکا، عمدتا در ارتباط با موارد خودکشی، در جریان است اما هنوز هیچیک به محکومیت رسمی منجر نشدهاند.
وکلای برخی شاکیان معتقدند نسخههای جدید «چتجیپیتی» دارای سازوکارهای حفاظتی بیشتری شدهاند، اما این تدابیر هنوز کافی نیستند.
