از اتاق عمل تا درمان افسردگی؛ «کتامین» امید تازهای برای کاهش خودکشی
دو پژوهش تازه در حوزه سلامت روان، امیدهای جدیدی را برای درمان افسردگی شدید و مقاوم به درمان ایجاد کردهاند.
مطالعاتی که نشان میدهند داروی «کتامین» و ترکیب برخی داروهای ضدافسردگی با داروهای ضدروانپریشی میتوانند در کاهش علائم شدید افسردگی و حتی جلوگیری از افکار خودکشی مؤثر باشند.
این تحقیقات که در نشریه معتبر «جاما سایکیتری» منتشر شدهاند، بر یکی از دشوارترین چالشهای پزشکی در حوزه روانپزشکی تمرکز دارند؛ یعنی بیمارانی که به درمانهای رایج پاسخ نمیدهند. پزشکان این وضعیت را «افسردگی مقاوم به درمان» مینامند؛ شرایطی که در آن فرد پس از دستکم دو دوره مصرف داروهای ضدافسردگی همچنان بهبود قابل توجهی تجربه نمیکند.
به گفته پژوهشگران، حدود یکسوم مبتلایان به افسردگی شدید در این گروه قرار میگیرند. این بیماران معمولاً با علائمی مانند احساس مداوم ناامیدی، کاهش انرژی، اختلال تمرکز، بیعلاقگی به زندگی و افکار خودکشی دستوپنجه نرم میکنند.
در یکی از این مطالعات، تیمی از محققان دانشگاههای کنتیکت، هاروارد، ییل و تورنتو، نتایج ۲۶ آزمایش بالینی درباره استفاده از کتامین تزریقی را بررسی کردند. کتامین که سالها بهعنوان داروی بیهوشی در اتاقهای عمل استفاده میشد، اکنون بهعنوان گزینهای سریعالاثر در درمان افسردگی شدید مورد توجه قرار گرفته است.
نتایج این پژوهش نشان داد کتامین میتواند تنها طی چند روز، علائم افسردگی را بهطور محسوسی کاهش دهد؛ عملکردی که در مقایسه با بسیاری از داروهای رایج ضدافسردگی بسیار سریعتر است. همچنین مشخص شد این دارو در کاهش فوری تمایلات خودکشی نیز تأثیر قابل توجهی دارد.
پژوهشگران علاوه بر کتامین، نسخه اسپری بینی این دارو با نام «اسکتامین» را نیز مؤثر دانستهاند. این دارو پیشتر مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا را برای درمان افسردگی شدید دریافت کرده بود.
با وجود نتایج امیدوارکننده، دانشمندان هشدار دادهاند که اثرات کتامین معمولاً موقتی است و پس از چند هفته کاهش مییابد. به همین دلیل، پزشکان آن را بیشتر بهعنوان راهکاری فوری برای شرایط بحرانی در نظر میگیرند.
در مطالعه دوم، پژوهشگران ۲۲ تحقیق مختلف درباره ترکیب داروهای ضدافسردگی با داروهای ضدروانپریشی را تحلیل کردند. نتایج نشان داد این ترکیب در بسیاری از بیماران موجب بهبود علائم شده است.
در میان داروهای بررسیشده، «لوماتیپیرون» بیشترین اثربخشی را داشت، اما همزمان بیشترین میزان قطع مصرف را نیز بهدلیل عوارض جانبی به همراه داشت. این موضوع به گفته متخصصان، اهمیت ایجاد تعادل میان اثربخشی درمان و تحملپذیری دارو را نشان میدهد.
کارشناسان معتقدند یافتههای جدید میتواند مسیر درمان افسردگی شدید را در سالهای آینده تغییر دهد و راه را برای استفاده گستردهتر از روشهای نوین درمانی هموار کند؛ روشهایی که شاید بتوانند جان میلیونها بیمار در معرض خودکشی را نجات دهند.
