کشف زلزلههای «ناممکن» در اعماق زمین در نقاط مختلف جهان
پژوهشگران میگویند زلزلههایی که پیشتر وقوع آنها در لایههای عمیق زمین «ناممکن» تلقی میشد
در واقع در بخشهای مختلف جهان رخ میدهند؛ کشفی که میتواند درک دانشمندان از ساختار درونی زمین و نحوه شکلگیری زمینلرزهها را تغییر دهد.
به گفته دانشمندان، این زمینلرزهها در عمقی پایینتر از مرزی موسوم به «ناپیوستگی موهوروویچیچ» یا «موهو» رخ میدهند؛ مرزی که پوسته سخت و شکننده زمین را از گوشته داغتر و چسبناکتر آن جدا میکند.
سیمون کلمپرر، ژئوفیزیکدان دانشگاه استنفورد و نویسنده ارشد این پژوهش، گفت نتایج این مطالعه به طور قطعی نشان میدهد زلزلههایی در زیر این مرز در مناطق گوناگون جهان رخ میدهد و این پدیده تنها به چند منطقه محدود نیست.
دانشمندان پیش از این تصور میکردند گوشته زمین نمیتواند مانند لایههای بالایی پوسته دچار شکستگی شود، زیرا رفتار آن بیشتر شبیه مادهای نرم و قابل جریان است. با این حال کشف زمینلرزههایی با کانونی عمیقتر از حدود ۳۵ کیلومتر نشان میدهد سنگها حتی در عمق گوشته نیز میتوانند دچار ترک و شکست شوند.
برای تعیین محل دقیق این زمینلرزهها، گروه پژوهشی روشی تازه طراحی کرد که بر پایه تحلیل موجهای برشی زلزله عمل میکند. رفتار این موجها بسته به این که در پوسته یا در گوشته حرکت کنند متفاوت است و همین ویژگی به پژوهشگران امکان داد محل وقوع زلزلهها را با دقت بیشتری شناسایی کنند.
بر اساس گزارش «ساینس دیلی»، آزمایشهای اولیه این روش در سال ۲۰۲۱ در منطقه تبت آغاز شد و پس از آن دامنه مطالعه به دیگر نقاط جهان گسترش یافت. در این بررسیها مناطق فرورانش، که معمولا محل وقوع زمینلرزههای عمیق ناشی از حرکت سنگها هستند، کنار گذاشته شد.
نتایج پژوهش نشان داد این نوع زلزلهها در مناطقی غیرمنتظره نیز رخ میدهند؛ از جمله در دریای برینگ، غرب ایالات متحده و خلیج بافن در کانادا. همچنین مجموعهای از این زمینلرزهها در کمربندی گسترده از رشتهکوه آلپ تا هیمالیا و همچنین در شرق آفریقا مشاهده شده است؛ مناطقی که دانشمندان شکلگیری آنها را به برخورد صفحات قارهای نسبت میدهند.
ویرا شولت-بلکوم، زمینشناس دانشگاه کلرادو بولدر، گفت در برخی مناطق پیش از این هیچکس چنین تجمعی از زمینلرزهها را شناسایی نکرده بود و وجود یک نقشه تعاملی میتواند به پژوهشگران کمک کند این پدیدهها را بهتر بررسی کنند.
کلمپرر نیز تاکید کرد تهیه نقشهای جهانی از این زمینلرزهها ابزار تازهای در اختیار دانشمندان قرار میدهد تا زمینلرزههای رخداده در گوشته را با دقت بیشتری مطالعه کنند و درباره عمق آنها و سازوکارهای ایجادشان اطلاعات بیشتری به دست آورند.
