نشست مصر، ترکیه، عربستان و پاکستان بدون حضور ایران و آمریکا
در حالی که جنگ در ایران وارد پنجمین هفته شده، وزرای خارجه پاکستان، مصر، ترکیه و عربستان سعودی روز یکشنبه در اسلامآباد گرد هم آمدند
نشستی که پیشتر احتمال میرفت زمینه گفتوگوی مستقیم میان تهران و واشینگتن را فراهم کند، اما در نهایت بدون حضور نمایندگان دو طرف برگزار شد.
این دیدار در شرایطی برگزار شد که حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران ادامه دارد و تهران نیز با شلیک موشک و پهپاد در منطقه پاسخ داده است. مقامهای پاکستانی اعلام کردند که کشورشان آماده تسهیل مذاکراتی «مفصل و نتیجهبخش» برای پایان دادن به درگیریهاست و شهباز شریف، نخستوزیر این کشور، در این زمینه با مسعود پزشکیان گفتوگو کرده است.
پیشتر گمانهزنیهایی درباره احتمال حضور جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، برای هدایت تیم مذاکرهکننده مطرح شده بود. در مقابل، منابع ایرانی گفته بودند که تهران حاضر به مذاکره با استیو ویتکاف یا جرد کوشنر نیست. همچنین از محمدباقر قالیباف به عنوان گزینه احتمالی نمایندگی ایران در گفتوگوها نام برده میشد.
قالیباف روز یکشنبه این نشست را پوششی برای اقدامات آمریکا توصیف کرد و گفت واشینگتن در ظاهر پیام مذاکره میدهد اما همزمان در حال برنامهریزی برای حمله زمینی است. او تاکید کرد نیروهای ایرانی آماده چنین سناریویی هستند و حملات موشکی ادامه خواهد داشت.
این نشست همزمان با ارائه «فهرست اقدام ۱۵بندی» آمریکا به ایران برگزار شد؛ طرحی که به گفته واشینگتن میتواند چارچوبی برای دستیابی به توافق صلح باشد. قالیباف این طرح را تلاشی برای دستیابی به اهدافی دانست که آمریکا در میدان جنگ به آن نرسیده است.
در همین حال، ایران محدودیتهای تردد کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را تا حدی کاهش داده و اجازه عبور ۲۰ کشتی دیگر با پرچم پاکستان را صادر کرده است. در مقابل، ایالات متحده هزاران نیروی نظامی جدید به منطقه اعزام کرده و همزمان تهران هرگونه مذاکره تحت فشار را رد کرده است.
پاکستان که پیشتر به دلیل مسائل امنیتی با انتقاد واشینگتن روبهرو بود، اکنون تلاش دارد نقش میانجی را ایفا کند. این کشور روابط نزدیکی با عربستان سعودی دارد اما همزمان ارتباطات خود با ایران و آمریکا را نیز حفظ کرده است.
مقامهای پاکستانی همچنین در انتقال پیامها و طرح پیشنهادی آمریکا به تهران نقش داشتهاند. به گفته اسحاق دار، این پیام از طریق کانالی غیررسمی منتقل شده است.
با وجود این تلاشها، کارشناسان میگویند اسلامآباد ترجیح میدهد نقش واسطه غیرمستقیم را ایفا کند و وارد مذاکرات پیچیده نشود، هرچند این نشست میتواند زمینهساز تماسهای بعدی میان تهران و واشینگتن باشد.
