افزایش بهای سوخت در اروپا پس از جنگ ایران؛ کدام کشورها بیشترین جهش را تجربه کردند
همزمان با ادامه تنشها در خاورمیانه و انتظار برای دور تازه مذاکرات میان واشنگتن و تهران، قیمت نفت در بازارهای جهانی بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده و تاثیر آن بهسرعت در بازار سوخت اروپا نمایان شده است.
اختلال در صادرات از تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند، عامل اصلی این جهش قیمتی عنوان میشود.
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی یورواستات، قیمت سوخت در کشورهای اتحادیه اروپا در فاصله فوریه تا مارس ۲۰۲۶ بهطور میانگین حدود ۱۳.۵ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که پیش از آغاز درگیریها، روند قیمتها در بیشتر این کشورها کاهشی بود. با شروع جنگ در ۲۸ فوریه، بازارها با شوک ناگهانی مواجه شدند و قیمتها بهسرعت صعودی شد.
در میان کشورهای اروپایی، لتونی و سوئد بیشترین افزایش قیمت را ثبت کردهاند؛ بهطوری که بهای سوخت در این دو کشور بیش از ۲۰ درصد رشد داشته است. همچنین رانندگان خودروهای دیزلی بیشترین فشار را متحمل شدهاند و هزینه سوخت آنها بهطور متوسط ۱۹.۱ درصد افزایش یافته، در حالی که این رقم برای بنزین حدود ۱۰.۶ درصد بوده است.
بررسی جزئیتر نشان میدهد رانندگان دیزلی در جمهوری چک و سوئد با افزایش حدود ۲۷.۶ درصد بیشترین رشد قیمت را تجربه کردهاند. پس از آن استونی با ۲۶.۸ درصد، لتونی با ۲۵.۴ درصد، بلژیک با ۲۵.۲ درصد و هلند با ۲۵.۱ درصد قرار دارند. در بیشتر کشورهای دیگر اتحادیه اروپا نیز قیمت گازوئیل بیش از ۱۰ درصد افزایش داشته، هرچند کشورهایی مانند اسلوونی، اسلواکی و مجارستان افزایشهای محدودتری را ثبت کردهاند.
در بخش بنزین نیز بیشترین افزایش مربوط به کشورهایی مانند بلژیک، سوئد، اتریش و جمهوری چک بوده که حدود ۱۵ درصد رشد را تجربه کردهاند. در مقابل، برخی کشورها از جمله ایتالیا، اسلوونی و مجارستان افزایشهای کمتر از ۵ درصد داشتهاند.
در مقیاس سالانه، بریتانیا وضعیت دشوارتری را تجربه کرده است. قیمت گازوئیل در این کشور در مارس ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۲۶ درصد افزایش یافته و بنزین نیز حدود ۱۱ درصد گرانتر شده است. در اتحادیه اروپا، آلمان با رشد ۱۹.۸ درصدی و رومانی با ۱۹.۶ درصد بیشترین افزایش سالانه را ثبت کردهاند.
در این میان، تنها مجارستان و اسلوونی موفق به کاهش قیمت شدهاند که دلیل آن به سیاستهای کنترل قیمت بازمیگردد. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که در صورت تداوم اختلال در تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت، حتی این سیاستها نیز ممکن است کارایی خود را از دست بدهند.
در مجموع، تحولات اخیر نشان میدهد که بازار انرژی اروپا بهشدت در برابر بحرانهای ژئوپلیتیکی آسیبپذیر است و ادامه این روند میتواند فشار بیشتری بر مصرفکنندگان و اقتصاد کشورهای این قاره وارد کند.
