کشف خرس ۳۵۰۰ ساله سالم در یخهای سیبری دانشمندان را شگفتزده کرد
در دل یخهای سیبری، جسد یک خرس باستانی که حدود ۳۵۰۰ سال قدمت دارد، بهطرزی کمسابقه و شگفتانگیز سالم کشف شده است؛ یافتهای که به گفته پژوهشگران میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره زندگی، تغذیه و زیستبوم شکارچیان هزاران سال پیش در اختیار دانشمندان قرار دهد.
ماجرای این کشف به سال ۲۰۲۰ بازمیگردد؛ زمانی که گروهی از شکارچیان گوزن شمالی در جزیره بزرگ لیاخوفسکی در شمال روسیه با پیکر یخزده یک خرس روبهرو شدند. جسد این حیوان که هزاران سال در دل یخهای دائمی سیبری محفوظ مانده بود، به شکلی خارقالعاده دستنخورده باقی مانده و توجه دانشمندان حوزه دیرینهشناسی و زیستشناسی را به خود جلب کرد.
در بررسیهای اولیه، پژوهشگران تصور میکردند با بقایای یک خرس غارنشین منقرضشده روبهرو هستند؛ گونهای عظیمالجثه که در دوران یخبندان میزیست. اما آزمایشهای رادیوکربن و تحلیلهای ژنتیکی نشان داد این حیوان یک خرس قهوهای بوده که حدود ۳۴۶۰ سال پیش زندگی میکرده است؛ موضوعی که سن آن را بسیار کمتر از برآوردهای اولیه نشان میدهد.
این خرس که «اترکان» نامگذاری شده، به افتخار رودخانهای در نزدیکی محل کشف، نخستین نمونه کاملاً سالم از یک خرس باستانی با بافتهای نرم بهشمار میرود. به گفته اعضای تیم تحقیقاتی، پیش از این تنها جمجمه یا استخوانهایی پراکنده از خرسهای باستانی کشف شده بود و دسترسی به جسدی با اندامهای کامل، پوست و حتی اندامهای داخلی سالم، اتفاقی بیسابقه محسوب میشود.
بررسیهای آزمایشگاهی نشان داده DNA میتوکندری این خرس تفاوتی با خرسهای قهوهای امروزی ساکن شمالشرق روسیه، از جمله مناطق یاکوتیا و چوکوتکا، ندارد. این موضوع میتواند به درک بهتر روند تکامل و پایداری ژنتیکی این گونه در طول هزاران سال کمک کند.
کالبدشکافی اترکان نشان داد که این خرس مادهای جوان با سن تقریبی ۲ تا ۳ سال بوده که قدی حدود ۱۵۵ سانتیمتر و وزنی نزدیک به ۷۸ کیلوگرم داشته است. آثار آسیب در ستون فقرات مشاهده شده، اما هنوز مشخص نیست که علت مرگ او بیماری، حمله شکارچیان یا شرایط محیطی بوده است.
یکی از جالبترین بخشهای این کشف، بررسی محتویات معده خرس بود. دانشمندان بقایای گیاهان و پرهای پرندگان را در معده این حیوان یافتند؛ نشانهای از رژیم غذایی متنوع او. شرایط یخبندان سیبری بهگونهای جسد را حفظ کرده که حتی آخرین وعده غذایی خرس نیز سالم باقی مانده است. پژوهشگران میگویند این کشف فرصتی نادر برای بازسازی دقیقتر زندگی حیات وحش در هزاران سال پیش فراهم میکند و میتواند به درک بهتر تعامل شکارچیان با محیط طبیعی آن دوران کمک کند.
