قطع اینترنت ایران چگونه هشریت جهانی بیتکوین را پایین کشید؟
قطع گسترده اینترنت در ایران و همزمانی آن با برخوردهای شدید با ماینرهای غیرمجاز، پیامدی فراتر از کاهش مصرف برق داخلی داشت.
در همان بازه زمانی، دادههای شبکه بیتکوین نشان داد هشریت جهانی این رمزارز حدود ۱۰ درصد افت کرده است؛ رخدادی که توجه تحلیلگران بازار رمزارز و انرژی را به نقش پنهان ایران در معادلات استخراج جهانی جلب کرد.
به گزارش خبرگزاریها، در روزهایی که اینترنت در بخشهای گستردهای از ایران دچار اختلال شد و فعالیت مزارع غیرمجاز استخراج رمز ارز با محدودیت جدی مواجه گردید، شبکه برق کشور کاهش محسوسی در بار مصرف تجربه کرد. برآوردهای یک نهاد دولتی نشان میدهد دستکم ۱۳۰۰ مگاوات از بار پایه شبکه برق بهطور ناگهانی حذف شد؛ ظرفیتی معادل مصرف برق یک شهر متوسط. با این حال، اثر این خاموشی تنها به داخل کشور محدود نماند.
تقریباً همزمان، شاخص هشریت شبکه بیتکوین در سطح جهانی از حدود ۴۵۰ اگزاهش به ۴۰۶ اگزاهش سقوط کرد. برای شبکهای که به توزیع جغرافیایی گسترده و تابآوری بالا شهرت دارد، چنین افت سریعی غیرمعمول تلقی میشود. این کاهش نزدیک به ۱۰ درصدی نشان داد بخشی از توان پردازشی شبکه، در نقطهای خاموش شده که کمتر در آمارهای رسمی دیده میشود.
برآوردهای غیررسمی حاکی از آن است که ایران حدود ۵ درصد از استخراج جهانی بیتکوین را در اختیار دارد. اگرچه این عدد در نگاه اول کوچک به نظر میرسد، اما در بازاری که هر درصد آن میتواند بر امنیت شبکه و ارزش میلیاردها دلار سرمایه تأثیر بگذارد، سهمی قابل توجه محسوب میشود. بخش عمده این استخراج نه در مزارع صنعتی شفاف، بلکه در چارچوب یک اقتصاد زیرزمینی انجام میشود؛ اقتصادی که از برق یارانهای، ضعف نظارت و محدودیتهای ناشی از تحریمهای مالی تغذیه شده است.
طبق آمارهای دولتی، بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در ایران فعال هستند که در حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار مزرعه کوچک و بزرگ پراکنده شدهاند. این شبکه پنهان بهتنهایی بین ۲۰۰۰ تا ۲۴۰۰ مگاوات توان لحظهای مصرف میکند؛ رقمی همتراز با ظرفیت تولید دو نیروگاه اتمی بوشهر. افزون بر این، بررسی دادههای شبکه برق نشان میدهد حدود ۲۵ درصد از استخراجها حتی پس از کنتور انجام میشود و عملاً از دید سامانههای رسمی اندازهگیری پنهان میماند.
در شرایطی که ایران با ناترازی مزمن انرژی روبهرو است، خاموش شدن ناگهانی ماینرها نشان داد استخراج رمز ارز یکی از متغیرهای پنهان اما اثرگذار در معادلات برق کشور است. رویدادی که آشکار کرد تصمیمهای داخلی در حوزه اینترنت و انرژی، میتواند پیامدهایی فراتر از مرزها داشته باشد و حتی توازن شبکه جهانی بیتکوین را تحت تأثیر قرار دهد.
