کارزار تبلیغاتی گسترده حسابهای سفارتخانههای ایران در شبکههای اجتماعی علیه امریکا
همزمان با آغاز درگیری نظامی آمریکا و اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه، برخی از سفارتخانهها و کنسولگریهای جمهوری اسلامی در نقاط مختلف جهان فعالیت خود در شبکههای اجتماعی را بهطور قابل توجهی افزایش داده و وارد عرصهای از جنگ اطلاعاتی و روانی شدهاند.
بر اساس ارزیابی تحلیلگران فضای مجازی، این نهادهای دیپلماتیک با بهرهگیری از ادبیات رایج در شبکههای اجتماعی و تولید محتوای متناسب با ذائقه کاربران، تلاش کردهاند پیامهای خود را بهویژه به نسل جوان منتقل کنند؛ نسلی که بهشدت تحت تأثیر فضای آنلاین قرار دارد.
در حالی که پیشتر دونالد ترامپ از شبکههای اجتماعی بهعنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی و روانی استفاده میکرد، به نظر میرسد پس از حملات نظامی و سایبری اخیر، اینبار ایران کوشیده است با راهاندازی کارزارهای خلاقانه در حوزه دیپلماسی عمومی، افکار عمومی، بهویژه مخاطبان ترامپ را هدف قرار دهد.
در این چارچوب، انتشار گسترده پستها در پلتفرمهایی مانند «ایکس» توسط سفارتخانهها و کنسولگریهای ایران، بهسرعت در فضای مجازی بازنشر شد.
در این میان، نمایندگیهای ایران در کشورهای آفریقایی، بهویژه آفریقای جنوبی، نقش پررنگتری در هدایت این جریان ایفا کردند. حتی سفارتخانهها در کشورهایی کوچکتر مانند سیرالئون و تاجیکستان نیز به تولید محتوا در همین راستا پرداختند.
برای نمونه، سفارت ایران در آفریقای جنوبی همزمان با اعلام آتشبس، در پیامی کنایهآمیز نوشت: «به ابرقدرت جدید جهان سلام کنید»؛ عبارتی که به ناتوانی واشینگتن در تغییر رژیم ایران اشاره داشت. این سفارت پیشتر نیز با انتشار تصویری نمادین از یک کبوتر در کنار سایه یک جنگنده، ادعاهای صلحطلبانه ترامپ را زیر سؤال برده بود.
در برخی موارد، این محتواها از لحن طنز یا تمسخر استفاده کردهاند. بهعنوان مثال، سفارت ایران در زیمبابوه در واکنش به درخواست ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز، نوشت: «کلیدها را گم کردهایم.»
با این حال، همه تولیدات منتشرشده چنین رویکردی نداشتهاند. در مواردی، از فناوری هوش مصنوعی برای بازسازی چهره کودکانی استفاده شده که در جریان حملات کشته شدهاند و در ویدئوها درباره آرزوهایشان سخن میگویند؛ اقدامی که با هدف برانگیختن احساسات عمومی صورت گرفته است.
در کنار این فعالیتها، گروههایی نزدیک به ایران نیز با تولید ویدئوهای انیمیشن مبتنی بر هوش مصنوعی، روایتهایی از پیروزی ایران و شکست آمریکا ارائه کردهاند. یکی از این کانالها در یوتیوب بهدلیل نقض قوانین مربوط به هرزنامه و فریبکاری مسدود شد، هرچند فعالیت آنها در پلتفرمهای دیگر ادامه دارد.
برخی دیگر از سفارتخانهها، از جمله نمایندگی ایران در تاجیکستان، رویکردی تهاجمیتر اتخاذ کردهاند که با واکنشهای انتقادی کاربران مواجه شده است. در یکی از این موارد، انتشار یک ویدئوی خشن با مضامین مذهبی، بحثبرانگیز شد و طی ۲۴ ساعت بیش از ۱۸ میلیون بازدید داشت.
در مجموع، به نظر میرسد ایران در این دور از درگیری، تلاش کرده است با بهرهگیری از ابزارهای نوین ارتباطی و بهویژه هوش مصنوعی، مستقیماً افکار عمومی در کشورهای مقابل را هدف قرار دهد؛ رویکردی که به گفته تحلیلگران، یکی از ویژگیهای جنگهای مدرن بهشمار میرود، جایی که تأثیرگذاری بر شهروندان به اندازه میدان نبرد اهمیت یافته است.
