مذاکرات اسلامآباد؛ آیا قالیباف در رقابت جناحهای قدرت در ایران برنده میشود؟
درحالی که مذاکرات حساس میان ایران و آمریکا در اسلامآباد جریان دارد، قالیباف، هدایت هیأت مذاکرهکننده را برعهده گرفته است؛ نقشی که به گفته تحلیلگران فراتر از یک مأموریت دیپلماتیک بوده و با اهداف داخلی برای تقویت جایگاه سیاسی او نیز گره خورده است.
حضور پررنگ قالیباف در این مقطع زمانی، همزمان با شرایطی است که ساختار قدرت در ایران با چالشهای بیسابقهای مواجه شده است. پس از کشته شدن برخی چهرههای کلیدی و ابهام در وضعیت رهبری، فضای سیاسی کشور وارد مرحلهای از رقابت شدید میان جناحهای مختلف شده است. در چنین فضایی، هر جریان تلاش میکند خود را به عنوان گزینهای قابل اتکا برای مدیریت کشور معرفی کند.
قالیباف در آستانه مذاکرات، رویکردی دوگانه اتخاذ کرده است. از یک سو با ادبیاتی تند بر توانایی ایران برای مقابله با آمریکا و کنترل تنگه هرمز تأکید کرده و از سوی دیگر، مذاکره را گزینهای اجتنابناپذیر دانسته است. این رویکرد به باور ناظران، تلاشی برای حفظ تعادل میان فشارهای داخلی و الزامات بینالمللی محسوب میشود.
با این حال، این مواضع با واکنش تند جریان اصولگرا مواجه شده است. چهرههایی نزدیک به سعید جلیلی، به همراه برخی نمایندگان مجلس، مذاکرات با واشنگتن را عدول از اصول نظام دانسته و انتقادهای شدیدی را مطرح کردهاند. این انتقادها در مواردی حتی به طرح اتهاماتی چون خیانت نیز کشیده شده و نشاندهنده عمق شکاف در میان نخبگان سیاسی ایران است.
در مقابل، گزارشها حاکی از آن است که قالیباف نیز منتقدان خود را به افراطگرایی متهم کرده و هشدار داده است که چنین رویکردهایی میتواند کشور را به مسیرهای پرخطر سوق دهد. این تقابل لفظی، نشانهای از تبدیل اختلافنظرها به رقابتی مستقیم بر سر نفوذ و تصمیمگیری در سطح کلان است.
یکی از مهمترین موانع پیش روی هرگونه توافق، نقش سپاه پاسداران در فرآیند تصمیمگیری است. بر اساس برخی ارزیابیها، فرماندهان ارشد این نهاد نفوذ قابل توجهی بر روند مذاکرات دارند و حتی تلاش کردهاند نمایندگان نزدیک به خود را در تیم مذاکرهکننده وارد کنند. این موضوع نگرانیهایی را درباره میزان استقلال تیم دیپلماتیک ایجاد کرده است.
گزارشها همچنین از بروز اختلافاتی میان قالیباف و برخی فرماندهان نظامی بر سر مسائل کلان امنیتی و سیاست خارجی حکایت دارد. در این میان، قالیباف که از پشتوانه نظامی مشابه برخوردار نیست، به نظر میرسد تلاش دارد از مسیر دیپلماسی و جلب حمایت خارجی، موقعیت خود را تقویت کند.
در مجموع، تحولات جاری نشان میدهد که مذاکرات اسلامآباد تنها یک گفتوگوی دیپلماتیک نیست، بلکه صحنهای برای بازتعریف توازن قدرت در داخل ایران به شمار میرود؛ جایی که موفقیت یا شکست در دستیابی به توافق میتواند معادلات سیاسی آینده کشور را به شکل قابل توجهی تغییر دهد.
