لاریجانی؛ چهرهای که در سایه به معمار امنیتی جمهوری اسلامی بدل شد
وزیر دفاع اسرائیل روز سهشنبه اعلام کرد علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در یک حمله هدفمند کشته شده است.
این اتفاق میتواند به معنای حذف یکی از کلیدیترین چهرههای امنیتی جمهوری اسلامی و فردی باشد که در ماههای اخیر بهعنوان مرد شماره دو ساختار قدرت شناخته میشد.
علی لاریجانی طی دهههای گذشته بهعنوان سیاستمداری محافظهکار و محاسبهگر شناخته میشد که رویکردی عملگرایانه در مدیریت بحرانها داشت. حامیانش او را یکی از معدود چهرههای دارای توانایی حفظ انسجام نظام در شرایط فشار میدانستند، در حالی که منتقدان، او را به نقشآفرینی در سرکوب اعتراضات و نقض حقوق بشر متهم میکردند.
پس از انتشار گزارشهایی درباره کشته شدن علی خامنهای در روزهای ابتدایی جنگ، جمهوری اسلامی با خلأ قدرتی کمسابقه روبرو شد. در چنین شرایطی، گزارشها از نقشآفرینی پررنگ لاریجانی در بازسازی ساختار قدرت حکایت داشت. او با حضور مستمر در رسانهها و اتخاذ مواضع تند علیه آمریکا و اسرائیل، تلاش کرد اقتدار از دسترفته مرکزیت حاکمیت را احیا کند.
در همین چارچوب، لاریجانی با لحنی تهدیدآمیز وعده انتقام داد و تاکید کرد واکنش نیروهای مسلح ایران فراتر از حملات پیشین خواهد بود. همزمان، گمانهزنیها حاکی از آن بود که او در پشت صحنه، در فرآیند تعیین رهبری جدید و تثبیت ساختار قدرت نقش کلیدی ایفا میکند.
گزارشهایی نیز از نزدیکی او به مجتبی خامنهای منتشر شد؛ موضوعی که در کنار غیبت مجتبی، این برداشت را تقویت کرد که لاریجانی عملا هدایت اجرایی و امنیتی کشور را بر عهده گرفته است. ارتش اسرائیل نیز در بیانیهای او را «رهبر بالفعل» جمهوری اسلامی توصیف کرد.
در سطح بینالمللی، ایالات متحده با رویکردی تهاجمی، لاریجانی را بهعنوان یکی از چهرههای اصلی امنیتی پس از حملات معرفی و برای اطلاعات مرتبط با او جایزهای ۱۰ میلیون دلاری تعیین کرد. این اقدام نشاندهنده ارزیابی واشینگتن از نقش محوری او در سازماندهی نیروهای امنیتی و نظامی بود.
با این حال، دونالد ترامپ هرگونه احتمال مذاکره با چهرههایی از داخل حاکمیت ایران از جمله لاریجانی را رد کرد و تاکید داشت چنین افرادی را به رسمیت نمیشناسد.
لاریجانی که ۶۷ سال داشت، سابقهای طولانی در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی داشت؛ از ریاست ۱۲ ساله مجلس تا هدایت پرونده هستهای و نقش در توافق ۲۰۱۵. او همچنین در سال ۲۰۲۱ مسئول پیگیری توافق ۲۵ ساله با چین شد.
او در مرداد ۲۰۲۵ بار دیگر به دبیری شورای عالی امنیت ملی بازگشت و در ماههای اخیر به یکی از تاثیرگذارترین چهرههای تصمیمگیری امنیتی در ایران تبدیل شد.
