بازگشت شگفتانگیز یک روبات دریایی از اعماق یخهای جنوبگان پس از ۸ ماه
یک روبات دریایی کوچک پس از حدود ۸ ماه گمشدن در زیر یخهای ضخیم قاره قطب جنوبی، بار دیگر به سطح آب بازگشت و مجموعهای از دادههای علمی کمسابقه را با خود به همراه آورد؛ دادههایی که میتواند نگاه دانشمندان به پویایی اقیانوسهای قطبی را دگرگون کند.
این بازگشت غیرمنتظره، توجه جامعه علمی را به توان بالقوه فناوریهای خودکار در محیطهای بسیار خشن جلب کرده است.
این روبات که از نوع «آرگو» است و تحت مدیریت سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی استرالیا فعالیت میکند، در سال ۲۰۲۰ برای پایش دما و شوری آبهای اطراف یخچال توتن به آب انداخته شد. اما جریانهای قدرتمند اقیانوسی آن را به سمت جنوب کشاند و ارتباط با این دستگاه در زیر قفسه یخی دینمن قطع شد. برای ماهها تصور میشد این روبات برای همیشه از دست رفته است.
با وجود قطع ارتباط، این روبات طی بیش از دو سال موفق شد ۱۹۵ مجموعه اندازهگیری عمودی را از کف اقیانوس تا زیر قفسههای یخی ثبت کند. این اندازهگیریها بهطور متوسط هر ۵ روز یکبار انجام شده و برای نخستین بار دادههای مستقیمی از نواحیای فراهم کرده که پیشتر دسترسی به آنها تقریباً غیرممکن بود. چنین اطلاعاتی برای درک رفتار یخها و آبهای زیرین آنها اهمیت حیاتی دارد.
بررسی دادههای بهدستآمده نشان میدهد قفسه یخی شاکلتون همچنان تا حد زیادی از نفوذ آبهای گرمتر در امان مانده است. با این حال، نشانههایی نگرانکننده از آغاز ذوب یخچال دینمن مشاهده شده که به ورود تدریجی آبهای گرمتر به زیر این یخچال نسبت داده میشود. این یافتهها میتواند پیامدهای مهمی برای پیشبینی افزایش سطح آب دریاها داشته باشد.
دانشمندان برای ردیابی مسیر حرکت روبات در دوران گمشدن، از روشی نوآورانه استفاده کردند. آنها دادههای مربوط به برخورد روبات با سطح زیرین یخ را تحلیل کرده و این اطلاعات را با تصاویر ماهوارهای تطبیق دادند. نتیجه این کار، ترسیم تصویری دقیقتر از سامانه حرارتی پنهان در زیر قفسههای یخی بود.
موفقیت ناخواسته این مأموریت، گامی مهم در پایش محیطهای قطبی به شمار میرود. سازمان علوم استرالیا اعلام کرده است که قصد دارد استفاده از این روباتها را گسترش دهد تا درک بهتری از تغییرات یخی به دست آید و مدلهای پیشبینی افزایش سطح آب دریاها در سالهای آینده با دقت بیشتری بهروزرسانی شوند.
