دعوت تازه مجتبی خامنهای برای فرزندآوری در میانه بحران، جنجالساز شد
اظهارات اخیر مجتبی خامنهای درباره ضرورت افزایش جمعیت در ایران، موج تازهای از واکنشها و انتقادها را در فضای سیاسی و اجتماعی این کشور به همراه داشته است.
این دعوت که همزمان با نگرانیها از تشدید تنشهای منطقهای، فشارهای اقتصادی و احتمال گسترش درگیریها مطرح شده، از سوی منتقدان «دور از واقعیتهای زندگی مردم» توصیف شده است.
مجتبی خامنهای در پیامی که در شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر کرد، افزایش جمعیت را یکی از پایههای تقویت جایگاه بینالمللی ایران دانست و تأکید کرد که تداوم سیاستهای تشویقی برای فرزندآوری میتواند زمینهساز ساخت «تمدن نوین» و تقویت موقعیت تهران در رقابت با آمریکا شود.
با این حال، مخالفان سیاسی و کارشناسان اقتصادی معتقدند که چنین اظهاراتی در شرایط فعلی جامعه ایران با واقعیتهای معیشتی مردم همخوانی ندارد. به گفته منتقدان، خانوادههای ایرانی در سالهای اخیر با رشد شدید تورم، افزایش بیکاری، بحران مسکن و کاهش قدرت خرید مواجه بودهاند و همین موضوع باعث شده بسیاری از زوجهای جوان تمایلی به فرزندآوری نداشته باشند.
براساس آمارهای رسمی، جمعیت ایران از حدود ۸۰ میلیون نفر در سال ۲۰۱۶ به نزدیک ۹۲ میلیون نفر در سال ۲۰۲۵ رسیده است. اما همزمان نرخ باروری در کشور روندی نزولی داشته و طبق گزارش سازمان ملل، این شاخص از ۶.۵ فرزند برای هر زن در سال ۱۹۷۹ به حدود ۱.۷ فرزند در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است؛ موضوعی که نگرانی مقامهای جمهوری اسلامی را درباره آینده جمعیتی کشور افزایش داده است.
اقتصاد ایران نیز در شرایط دشواری قرار دارد. صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۲۶ بیش از ۶ درصد کوچک شود. همچنین نرخ تورم ماهانه به ۵۳.۷ درصد رسیده و تورم مواد غذایی در مقایسه با مدت مشابه سال قبل از ۱۱۵ درصد عبور کرده است.
در همین زمینه، هادی کحالزاده، پژوهشگر اقتصادی ایرانی، اعلام کرده که فشار اصلی بحران اقتصادی بر دوش شهروندان عادی قرار دارد و مردم با فقر بیشتر، خدمات ضعیفتر و شرایط زندگی سختتری مواجه خواهند شد.
وجدان عبدالرحمن، پژوهشگر مسائل ایران، نیز تأکید کرده که این نخستین بار نیست که مقامهای جمهوری اسلامی بر افزایش جمعیت تأکید میکنند. او یادآور شد که علی خامنهای نیز حدود ۱۵ سال پیش خواستار رشد جمعیت شده بود، اما سیاستهای تشویقی دولتها به دلیل مشکلات اقتصادی نتیجه مطلوبی نداشت.
به گفته تحلیلگران، تا زمانی که بحرانهای اقتصادی، کاهش ارزش پول ملی، گرانی گسترده و کمبود فرصتهای شغلی ادامه داشته باشد، بعید است دعوتهای رسمی برای فرزندآوری با استقبال گسترده جامعه روبهرو شود.
