میلیشیاهای وابسته به ایران چگونه عراق را با «دست پنهان» درگیر بحران میکنند؟
همزمان با افزایش تنشهای منطقهای و فشارهای آمریکا بر گروههای مسلح نزدیک به تهران، موضوع نفوذ و فعالیت میلیشیاهای وابسته به ایران در عراق بار دیگر به یکی از مهمترین چالشهای دولت جدید بغداد تبدیل شده است.
این گروهها که طی سالهای گذشته نقش پررنگی در تحولات امنیتی عراق و منطقه ایفا کردهاند، اکنون به دلیل حملات پهپادی علیه برخی کشورهای خلیج عربی و هدف قرار دادن منافع آمریکا زیر ذرهبین قرار گرفتهاند.
کارشناسان امنیتی عراقی و آمریکایی معتقدند این گروهها بخشی از ساختار دفاعی و نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی محسوب میشوند و تهران از آنها بهعنوان ابزاری برای حفظ نفوذ خود در منطقه استفاده میکند. در هفتههای اخیر، برخی کشورهای عربی حملات انجامشده از خاک عراق علیه زیرساختها و تاسیسات خود را محکوم کرده و آن را نقض آشکار قوانین بینالمللی دانستهاند.
مخلد حازم الدرب، مشاور پیشین امنیتی پارلمان عراق، معتقد است افزایش تحرکات این گروهها همزمان با تشکیل دولت جدید بغداد تلاشی برای ایجاد بیثباتی و جلوگیری از کنترل سلاح توسط دولت است. به گفته او، دولت جدید با چالش بزرگی برای مهار گروههایی روبهروست که خود را بخشی از «محور مقاومت» میدانند و بهطور ایدئولوژیک با ایران پیوند خوردهاند.
علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، پس از ادای سوگند اعلام کرد که دولتش در چارچوب اصلاحات امنیتی تلاش خواهد کرد سلاح را تنها در اختیار نهادهای رسمی دولتی قرار دهد. با این حال، تحلیلگران معتقدند اجرای این وعده با توجه به نفوذ گسترده این گروهها در ساختار سیاسی و امنیتی عراق بسیار دشوار خواهد بود.
علاء النشوع، تحلیلگر امنیتی عراقی، میگوید حضور علنی این گروهها به سال ۲۰۰۵ و پس از اشغال عراق توسط آمریکا بازمیگردد. به گفته او، این گروهها پس از ظهور داعش در سال ۲۰۱۴ قدرت بیشتری پیدا کردند و علاوه بر عراق، در سوریه و دیگر نقاط منطقه نیز فعال شدند.
این کارشناس امنیتی تاکید میکند که بسیاری از این گروهها تحت هدایت مستقیم سپاه پاسداران فعالیت میکنند و طی سالهای اخیر به تسلیحات پیشرفته، موشک و پهپاد مجهز شدهاند. او همچنین مدعی است که برخی پایگاهها و مراکز تولید موشک در مناطق مختلف عراق با حمایت ایران ایجاد شدهاند.
در همین حال، آمریکا نیز فشارهای خود را بر بغداد افزایش داده است. واشنگتن در ماه آوریل اعلام کرد بخشی از کمکهای مالی و برنامههای آموزشی نیروهای امنیتی عراق را به حالت تعلیق درآورده و ادامه این همکاریها را به توقف حملات گروههای مسلح وابسته به ایران مشروط کرده است.
همچنین گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد آمریکا صدها میلیون دلار از درآمدهای نفتی عراق را که در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری میشود، موقتا مسدود کرده است. مقامهای آمریکایی میگویند برخی میلیشیاها از شبکه بانکی عراق برای انتقال ارز و دور زدن تحریمها استفاده میکنند؛ موضوعی که نگرانیها درباره نفوذ اقتصادی و امنیتی این گروهها را افزایش داده است.
