تکتیرانداز افسانهای بیکار شد؛ پهپادها جنگ را عوض کردند
جنگ اوکراین تنها میدان نبرد میان ارتشها نیست؛ این جنگ به آزمایشگاهی بزرگ برای فناوریهای نظامی تبدیل شده است.
در اوایل دسامبر ۲۰۲۳، گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه یک تکتیرانداز نیروهای ویژه وابسته به سرویس امنیتی اوکراین به نام «ویاچسلاو کووالسکی» که اکنون ۶۰ سال دارد، موفق شده یک افسر روس را از فاصلهای نزدیک به ۴ کیلومتر هدف قرار دهد و رکورد قبلی طولانیترین شلیک موفق تکتیراندازی را حدود ۲۵۹ متر جابهجا کند.
اما «کووالسکی» حدود یک سال و نیم است که دیگر به مأموریتهای تکتیراندازی اعزام نمیشود، زیرا نقش او به پشتیبانی از اپراتورهای پهپاد تغییر کرده است.
روزنامه «والاستریت ژورنال» نوشت: «پهپادهای کوچک و ارزان مجهز به مواد منفجره، ماهیت جنگ در اوکراین را تغییر دادهاند و تکتیراندازها را عملاً بیکار کردهاند.»
این تغییر تنها به تکتیراندازها محدود نشد، بلکه نقش دیدهبانهای توپخانه و خدمه تانکها نیز کاهش یافت، زیرا توپخانه و تانکها به اهداف اصلی پهپادها تبدیل شدهاند.
با این حال، تکتیراندازها بیش از همه آسیب دیدهاند، چون پهپادها در انجام مأموریتهای اصلی آنها مانند شناسایی، تعیین هدف و از بین بردن آن، کارآمدتر شدهاند.
پهپادها میدان دید گستردهتر و قدرت تحرک بیشتری دارند و از دست دادن یک پهپاد نیز با از دست دادن یک تکتیرانداز حرفهای قابل مقایسه نیست.
کووالسکی که صاحب «رکورد غیررسمی» طولانیترین شلیک موفق تکتیراندازی است، به این روزنامه گفت: «پهپادها سادهتر، کارآمدتر و کمهزینهتر هستند.»
او افزود: «قبلاً همه به خاطر اینکه تکتیرانداز بودم دور من جمع میشدند، اما حالا من و بقیه اطراف اپراتورهای پهپاد میچرخیم.»
شهرتی شبیه قهرمانان سینمایی
کووالسکی پس از انجام آن شلیک دوربرد که اوکراین آن را «رکورد تاریخی» توصیف کرد، در نوامبر ۲۰۲۳ مشهور شد؛ تا جایی که سربازان جوان اوکراینی با او عکس میگرفتند و رپر آمریکایی «Yeat» نیز تصویرش را در شبکههای اجتماعی منتشر کرد.
او به فهرست تکتیراندازان افسانهای تاریخ پیوست؛ از جمله تکتیرانداز اوکراینی «لودمیلا پاولچنکو» مشهور به «بانوی مرگ» در جنگ جهانی دوم، و «کریس کایل» تکتیرانداز نیروهای ویژه آمریکایی «سیلز» که در جنگ عراق مرگبارترین تکتیرانداز ارتش آمریکا شناخته شد و داستانش در فیلم «American Sniper» در سال ۲۰۱۴ به تصویر کشیده شد.
اما شهرت کووالسکی با گسترش پهپادها در خطوط نبرد کمرنگ شد. نیروهای روس نیز مهارتهای استتار و پنهانکاری خود را ارتقا دادند و یافتن هدف برای واحد او دشوارتر شد.
طبق گزارش، او در سال ۲۰۲۴ پنج بار اعزام شد، اما نتوانست هیچ هدفی را هدف قرار دهد.
در یکی از آخرین مأموریتهایش، تیم او سربازان روس را در سنگری در فاصله حدود ۲.۴ کیلومتری شناسایی کرد، اما آنها روزها زیر زمین پنهان میشدند و او تجهیزات دید در شب لازم برای اجرای عملیات را نداشت. در نهایت، پهپادهای اوکراینی آن موضع را بمباران کردند.
از تکتیرانداز تا دستیار پهپاد
کووالسکی اکنون نقش پشتیبانی برای اپراتورهای پهپاد را بر عهده دارد؛ او به آنها کمک میکند به مواضع خود برسند، پهپادها را به مواد منفجره مجهز میکند و گاهی نیز پشتیبانی ناوبری ارائه میدهد.
پهپادها مزایای زیادی نسبت به تکتیراندازها دارند. در عملیات شناسایی، تکتیرانداز نمیتواند با دید هوایی گسترده یا سرعت بالای پهپاد رقابت کند. پهپادها همچنین میتوانند از زوایای مختلف حمله کنند و سرجنگیهایی بسیار مخربتر از گلولههای تکتیراندازی حمل کنند.
در حالی که تکتیراندازها برای شناسایی تحرکات دشمن و هدایت آتش توپخانه به ۳ تا ۵ دقیقه زمان نیاز دارند، اپراتورهای پهپاد تقریباً بلافاصله پس از کشف هدف میتوانند حمله را اجرا کنند.
تکتیراندازها معمولاً در گروههایی دستکم دو نفره فعالیت میکنند و تجهیزات سنگینی شامل تفنگهای کالیبر بالا، پهپادهای شناسایی کوچک، دوربین و ژنراتور برق حمل میکنند. آنها مجبورند تا ۱۰ کیلومتر پیادهروی کنند و همزمان از شناسایی توسط پهپادهای دشمن در امان بمانند.
کووالسکی گفت: «یک اپراتور جوان پهپاد میتواند بهسادگی داخل یک پناهگاه بنشیند و پهپاد را به پرواز درآورد.»
علاوه بر این، پنهان شدن تکتیراندازها در نزدیکی خطوط دشمن نیز به دلیل پهپادهای شناسایی حرارتی که میتوانند گرمای بدن آنها را تشخیص دهند، خطرناکتر شده است.
آیا دوران تکتیراندازها تمام شده است؟
با وجود همه این تحولات، تکتیراندازها هنوز کاملاً بیفایده نشدهاند. آمریکا، بریتانیا و چند کشور دیگر همچنان به آموزش تکتیراندازها ادامه میدهند و برنامههای آموزشی خود را برای سازگاری با گسترش پهپادها بهروزرسانی کردهاند.
سخنگوی وزارت جنگ آمریکا گفت: «ارتش آمریکا همچنان همان تعداد تکتیرانداز را آموزش میدهد، اما برنامههای آموزشی برای مقابله با گسترش پهپادها اصلاح شدهاند.»
تکتیراندازها هنوز در جنگهای مدرن اهمیت دارند، زیرا در برابر جنگ الکترونیک و اختلال سیگنال آسیبپذیر نیستند و ردپای الکترونیکی بر جا نمیگذارند. همچنین میتوانند در شرایط آبوهوایی نامناسب مانند مه و دود، که عملکرد پهپادها را مختل میکند، فعالیت کنند.
تکتیراندازهای اوکراینی همچنین آموزش میبینند تا پهپادهای دوربرد ایرانی «شاهد» را که روسیه از آنها استفاده میکند، سرنگون کنند.
