میان حملات و مذاکره؛ ۴ سناریوی احتمالی برای ادامه جنگ ایران
با گذشت چند هفته از توقف درگیریها میان ایران و آمریکا برای فراهم شدن فرصت مذاکرات دیپلماتیک، نشانهها حاکی از آن است که آتشبس شکننده میان دو طرف در آستانه فروپاشی قرار گرفته است.
همزمان با افزایش تنشها، مقامهای آمریکایی از بررسی گزینههای نظامی جدید علیه تهران خبر دادهاند و تحلیلگران بینالمللی درباره آینده این بحران، سناریوهای متفاوتی را مطرح میکنند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در گفتوگو با وبسایت «آکسیوس» هشدار داده که «زمان ایران در حال پایان یافتن است» و اگر تهران پیشنهاد بهتری برای توافق ارائه نکند، با حملاتی «بسیار شدیدتر» روبهرو خواهد شد. دو مقام آمریکایی نیز اعلام کردهاند که ترامپ قرار است سهشنبه با تیم امنیت ملی خود درباره گزینههای نظامی احتمالی جلسه برگزار کند.
در همین حال، نشریه آمریکایی «نیوزویک» چهار سناریوی احتمالی برای تحولات روزهای آینده در جنگ ایران را بررسی کرده است. نخستین سناریو به ادامه حملات محدود و سپس بازگشت به میز مذاکره مربوط میشود. بر اساس این تحلیل، واشنگتن ممکن است برای وادار کردن تهران به عقبنشینی در پرونده هستهای، حملات جدیدی را آغاز کند و سپس تلاش کند از طریق فشار نظامی، ایران را به توافقی تازه سوق دهد.
در مقابل، تهران همچنان بر مواضع خود پافشاری میکند و خواهان لغو تحریمها، دریافت غرامت جنگ و بازگرداندن داراییهای مسدودشده است. برخی تحلیلگران معتقدند در صورت افزایش فشار نظامی، امکان دستیابی به توافقی محدود درباره امنیت تنگه هرمز وجود دارد که میتواند مقدمهای برای مذاکرات گستردهتر باشد.
سناریوی دوم که از نگاه «نیوزویک» محتملتر توصیف شده، عقبنشینی تدریجی ایران پیش از آغاز دوباره جنگ است. در این حالت، میانجیگران منطقهای و بینالمللی تلاش خواهند کرد فرمولی برای کاهش تنش پیدا کنند تا هم تهران بخشی از خواستههای خود را حفظ کند و هم آمریکا بتواند ادعا کند فشارهایش موثر بوده است.
کارشناسان اقتصادی میگویند ادامه بحران باعث اختلال در حملونقل دریایی و افزایش قیمت جهانی انرژی شده و همین مسئله فشار سنگینی بر اقتصاد ایران وارد کرده است. از سوی دیگر، دولت ترامپ نیز در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا تمایل دارد قیمت نفت را کنترل کند و از گسترش بحران جلوگیری شود.
سناریوی سوم به ادامه وضعیت «ضربه و پاسخ» اشاره دارد؛ وضعیتی که در آن حملات محدود آمریکا و واکنشهای ایران ادامه پیدا میکند اما دو طرف از ورود به جنگی تمامعیار پرهیز خواهند کرد. در چنین شرایطی، ناامنی در مسیرهای دریایی و فشار بر بازارهای جهانی ادامه خواهد داشت و کشورهای عضو ناتو و همچنین چین احتمالا برای پایان دادن به بحران وارد عمل خواهند شد.
چهارمین سناریو که کمتنشترین حالت توصیف شده، حفظ آتشبس کنونی بدون دستیابی به توافق جامع است. در این وضعیت، نه جنگی گسترده رخ میدهد و نه توافقی پایدار حاصل میشود. با این حال، کاهش صادرات نفت ایران و تداوم فشارهای اقتصادی میتواند در بلندمدت مشکلات داخلی بیشتری برای تهران ایجاد کند و توان اقتصادی دولت را تحت تاثیر قرار دهد.
