آزمایش عجیب ناسا؛ ارسال ۲۰۰۰ عروس دریایی به فضا
یکی از آزمایشهای علمی که ناسا در دهه ۱۹۹۰ میلادی انجام داد، نتایج شگفتانگیزی به همراه داشت.
در این آزمایش هزاران عروس دریایی به مدار زمین فرستاده شدند تا دانشمندان بررسی کنند موجودات زنده در شرایط ریزگرانش چگونه رشد و تکثیر میشوند. نتیجه این ماموریت نشان داد تعداد این موجودات در فضا به شکل قابل توجهی افزایش یافت و هنگام بازگشت به زمین حدود ۶۰ هزار عروس دریایی وجود داشت.
این آزمایش در چارچوب یک برنامه پژوهشی برای مطالعه اثرات بیوزنی بر موجودات زنده انجام شد و عروسهای دریایی در آزمایشگاه فضایی Spacelab که متعلق به آژانس فضایی اروپا بود نگهداری شدند.
پژوهشگران در آغاز آزمایش ۲۴۷۸ پولیپ سالم از گونه عروس دریایی ماهی به نام Aurelia aurita را انتخاب کردند. پولیپ یکی از مراحل اولیه چرخه زندگی این جانور است. این نمونهها ابتدا به مرکز فضایی کندی در ایالات متحده منتقل شدند و پس از آمادهسازی به چند گروه تقسیم شدند تا برای پرتاب به مدار آماده شوند.
در طول ماموریت فضایی که ۹ روز ادامه داشت، این موجودات در محفظهای با دمای کنترلشده نگهداری شدند. در همان زمان گروهی مشابه نیز روی زمین در شرایطی یکسان از نظر نور و دما نگهداری شد تا تنها تفاوت میان دو گروه عامل گرانش باشد و امکان مقایسه دقیق علمی فراهم شود.
در مدت کوتاهی پس از رسیدن به مدار زمین، عروسهای دریایی به سرعت شروع به تکثیر کردند و تعداد آنها در پایان ماموریت به حدود ۶۰ هزار رسید.
دانشمندان برای این آزمایش به طور خاص عروسهای دریایی را انتخاب کردند، زیرا این جانوران اندامهایی حساس به گرانش دارند که «استاتولیت» نامیده میشود. این اندامها به آنها کمک میکند هنگام شنا جهت حرکت خود را تشخیص دهند.
به همین دلیل این موجودات نمونهای مناسب برای بررسی نحوه عملکرد حس تعادل و گرانش در محیط ریزگرانش به شمار میروند و میتوانند اطلاعات ارزشمندی درباره سازگاری سیستمهای عصبی موجودات زنده در فضا ارائه دهند.
بررسیهای انجامشده با استفاده از میکروسکوپهای نوری و الکترونی نشان داد عروسهای دریایی که در فضا رشد کرده بودند از نظر ظاهری شباهت زیادی به نمونههایی داشتند که روی زمین رشد کرده بودند.
همچنین تفاوت قابل توجهی در تعداد بازوهای آنها مشاهده نشد، موضوعی که نشان میدهد روند اصلی رشد این جانوران در شرایط بیوزنی تغییر چشمگیری نداشته است.
با این حال پس از بازگشت به زمین، پژوهشگران متوجه اختلالاتی در حرکت برخی از این عروسهای دریایی شدند. دادهها نشان داد حدود ۱۸٫۳ درصد از عروسهای دریایی که در فضا رشد کرده بودند دچار اختلال در ضربان حرکتی شدند، در حالی که این رقم در میان نمونههای رشد یافته روی زمین تنها ۲٫۹ درصد بود.
دانشمندان احتمال میدهند این مشکل به دلیل رشد غیرطبیعی اندامهای حسگر گرانش یا اختلال در سیستم عصبی و عضلانی باشد که هماهنگی حرکت را کنترل میکند. این نتایج میتواند به درک بهتر تاثیر محیط فضایی بر رشد موجودات زنده و حتی آینده تولد و رشد انسان در فضا کمک کند.
