پاکستان چگونه به میانجی کلیدی میان ایران و آمریکا تبدیل شد؟
در حالی که جهان در انتظار نتیجه مذاکرات میان تهران و واشینگتن است، پاکستان در روزهای اخیر جایگاه خود را بهعنوان یکی از بازیگران اصلی در میانجیگری میان دو طرف تثبیت کرده است
نقشی که پیشتر کمتر برای این کشور در چنین سطحی تصور میشد.
اسلامآباد اکنون در آستانه میزبانی از هیاتهای ایرانی و آمریکایی قرار دارد؛ گفتوگوهایی که قرار است پس از توافق دو طرف بر سر آتشبس دو هفتهای برگزار شود. مقامات پاکستانی از جمله شهباز شریف، نخستوزیر، اسحاق دار، وزیر خارجه و عاصم منیر، فرمانده ارتش، در روزهای اخیر با ارسال پیامهایی به رهبران جهان، بر نقش فعال خود در تسهیل این مذاکرات تاکید کردهاند.
بر اساس گزارشها، نقش پاکستان در این روند از چند هفته پیش و با انتقال پیامها میان واشینگتن و تهران آغاز شد. مقامات این کشور تایید کردهاند که یک طرح اولیه پیشنهادی آمریکا را به ایران منتقل کردهاند، هرچند جزئیات دقیق این ارتباطات و نحوه مدیریت آن همچنان مشخص نیست. در این میان، کشورهایی مانند ترکیه و مصر نیز در پشت صحنه برای نزدیک کردن مواضع دو طرف تلاش کردهاند.
تحلیلگران معتقدند موقعیت خاص پاکستان، از جمله روابط نسبتا متوازن با ایران و آمریکا، آن را به گزینهای مناسب برای میانجیگری تبدیل کرده است. نزدیکی جغرافیایی به ایران و روابط دیرینه با واشینگتن، در کنار ارتباطات استراتژیک با کشورهای عربی منطقه، این کشور را در موقعیتی منحصربهفرد قرار داده است.
در عین حال، تحولات اخیر نیز به تقویت این نقش کمک کرده است. پس از افزایش تنشها و صدور ضربالاجل از سوی دونالد ترامپ درباره بازگشایی تنگه هرمز، تلاشهای دیپلماتیک پاکستان و برخی کشورهای دیگر برای جلوگیری از تشدید بحران شدت گرفت. در نهایت، پیش از پایان این مهلت، توافق آتشبس میان ایران و آمریکا اعلام شد.
منافع داخلی پاکستان نیز در این میان نقش مهمی ایفا میکند. این کشور که بخش عمده انرژی خود را از خاورمیانه تامین میکند، از افزایش قیمت نفت آسیب دیده و ناچار شده قیمت سوخت را حدود ۲۰ درصد افزایش دهد. علاوه بر این، میلیونها شهروند پاکستانی شاغل در کشورهای منطقه نقش مهمی در تامین ارز برای اقتصاد این کشور دارند.
در کنار فشارهای اقتصادی، ناآرامیهای داخلی نیز پس از آغاز جنگ افزایش یافته و در برخی شهرها به درگیریهای خشونتآمیز انجامیده است. این عوامل باعث شده اسلامآباد انگیزه بیشتری برای کاهش تنشها و پیشبرد مذاکرات داشته باشد.
پاکستان پیش از این نیز سابقه ایفای نقش در میانجیگریهای مهم بینالمللی را داشته و اکنون تلاش میکند با ایفای این نقش، جایگاه خود را بهعنوان یک بازیگر تاثیرگذار منطقهای تثبیت کند.
