چرا پای پیکاسو به پرونده سرقت «مونالیزا» کشیده شد؟
سرقت تابلوی «مونالیزا» از موزه لوور در سال ۱۹۱۱، نهتنها به یکی از جنجالیترین پروندههای هنری قرن بیستم تبدیل شد
بلکه برای مدتی کوتاه نام پابلو پیکاسو، نقاش جوان اسپانیایی، را نیز در فهرست مظنونان قرار داد.
صبح روز دوشنبه، ۲۱ اوت ۱۹۱۱، یک طراح در گالریهای موزه لوور پاریس متوجه شد که تابلوی «مونالیزا» اثر لئوناردو داوینچی از دیوار ناپدید شده است.
این پرتره کوچکِ متعلق به دوران رنسانس، که تصویر همسر یک تاجر ابریشم ایتالیایی با لبخندی رازآلود را نشان میدهد، در آن زمان هنوز به شهرت امروزی نرسیده بود و تنها در میان نخبگان هنری جایگاه ویژهای داشت. نگهبانان موزه در ابتدا تصور میکردند تابلو برای مرمت یا عکاسی جابهجا شده است.
نوح چارنی، نویسنده کتابی درباره سرقتهای مرتبط با «مونالیزا»، میگوید کارکنان لوور تصور میکردند این اثر موقتاً به بخش دیگری منتقل شده و به همین دلیل واکنش فوری نشان ندادند. اما در واقع، تابلو حوالی ساعت هفت صبح همان روز دزدیده شده بود و کمی بعد، عملیات گستردهای برای یافتن آن آغاز شد.
به گفته چارنی، سارق آخر هفته را در لوور مشغول کار بوده و احتمالاً شب را در یکی از کمدهای نگهداری وسایل پنهان شده است. او صبح روز بعد بیسروصدا از مخفیگاهش بیرون آمد، به سالن نمایش «مونالیزا» رفت و تابلو را با مهارت از دیوار و قاب سنگینش جدا کرد. سپس آن را در ملحفهای پیچید و زیر بغل پنهان کرد. ضعف شدید تدابیر امنیتی باعث شد حتی هنگام مواجهه با یک در خروجی قفلشده، یک لولهکش در را برایش باز کند و سارق بهراحتی موزه را ترک کند.
ساعاتی بعد، کارکنان لوور متوجه سرقت شدند و پلیس پاریس را در جریان گذاشتند. نبود سرنخهای جدی باعث شد پرونده به سرعت به موضوعی داغ در رسانهها تبدیل شود. نیکلاس دی، نویسنده کتاب «ناپدید شدن مونالیزا»، این ماجرا را معمایی توصیف میکند که افکار عمومی را بهشدت درگیر کرده بود.
در جریان تحقیقات، نام پابلو پیکاسو، هنرمند جوان اسپانیایی، نیز مطرح شد. او در آن زمان ۲۹ سال داشت و هنوز به شهرت جهانی نرسیده بود. ارتباط نزدیک او با گیوم آپولینر و ماجرای نگهداری دو تندیس ایبریایی دزدیدهشده از لوور در آپارتمانش، ظن پلیس را برانگیخت. پیکاسو و آپولینر بازداشت و بازجویی شدند، اما با ارائه شاهدی برای بیگناهی خود آزاد شدند. چارنی میگوید پیکاسو بهشدت وحشتزده بود، زیرا نگران اخراج از فرانسه و بازگردانده شدن به اسپانیا بود.
در نهایت مشخص شد سارق اصلی، وینچنزو پروجیا، مهاجر ایتالیایی و کارگر فنی لوور بوده است. او «مونالیزا» را بیش از دو سال نزد خود نگه داشت و سپس برای فروش یا بازگرداندن آن به ایتالیا اقدام کرد. پروجیا پس از دستگیری تنها هفت ماه زندان را سپری کرد و «مونالیزا» در ۴ ژانویه ۱۹۱۴، بسیار مشهورتر از گذشته، به لوور بازگشت؛ سرقتی که آن را به شناختهشدهترین اثر هنری جهان تبدیل کرد.
