حذف تیک آبی مقامهای جمهوری اسلامی؛ آیا بخشی از جنگ دیجیتال است؟
در پی حذف نشان تأیید یا همان «تیک آبی» از حساب شماری از مقامهای جمهوری اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس، موجی از حسابهای جعلی و واکنشهای گسترده در فضای مجازی شکل گرفت. اما آیا این اقدام بخشی از جنگ دیجیتال علیه جمهوری اسلامی است؟
بر اساس گزارشها، تیک آبی از حساب افرادی چون عباس عراقچی، علی لاریجانی با حدود ۱۲۰ هزار دنبالکننده، غلامحسین محسنیاژهای و علیاکبر ولایتی حذف شد. همزمان، حسابهایی با نام و تصویر مشابه اما غیررسمی همچنان این نشان را حفظ کردهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره نسبت دادن مواضع جعلی به مقامها را افزایش داده است.
رسانه نورنیوز این اتفاق را «ضربهای مستقیم به اعتبار آنلاین» این افراد دانسته و هشدار داده است که جابهجایی این نشان میان حسابهای رسمی و جعلی میتواند به انتشار اطلاعات نادرست دامن بزند. همزمان، کاربران شبکههای اجتماعی واکنشهای متفاوتی نشان دادهاند؛ از شوخی و طنز گرفته تا تحلیلهایی درباره کاهش جایگاه بینالمللی جمهوری اسلامی.
در ادامه این تحولات، شمار زیادی حساب جعلی با محتوای طنزآلود برای مقامها و رسانههایی مانند تهران تایمز ایجاد شده است. این روند باعث شده تشخیص منابع معتبر در فضای آنلاین بیش از گذشته دشوار شود.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی نیز به این موضوع واکنش نشان داده و اعلام کرده است که «مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضاییه» هیچ حساب رسمی در شبکههای اجتماعی ندارد و هرگونه صفحه یا کانال با این نام جعلی محسوب میشود. در این اطلاعیه تاکید شده که سوءاستفاده از نام این نهاد با پیگرد قانونی مواجه خواهد شد.
در پسزمینه این تحولات، تغییر سیاستهای پلتفرم ایکس نقش مهمی ایفا کرده است. پس از اصلاح سیستم تأیید هویت، تیک آبی دیگر به معنای تایید هویت عمومی نیست، بلکه به اشتراک پولی وابسته شده است. این تغییر موجب شده هر کاربری با پرداخت هزینه بتواند این نشان را دریافت کند؛ موضوعی که از ابتدا با انتقادهایی درباره تضعیف اعتبار این علامت همراه بوده است.
در مورد ایران، مسئله تحریمهای آمریکا نیز به این روند گره خورده است. گزارشهایی نشان میدهد که ایکس به برخی حسابهای مرتبط با نهادها و مقامهای تحریمشده خدمات پولی ارائه کرده است. پس از پیگیری رسانههایی مانند وایرد، این پلتفرم در برخی موارد اقدام به حذف تیک آبی از این حسابها کرده، هرچند همه حسابها مشمول این تصمیم نشدهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که نقش پلتفرمهای دیجیتال در شکلدهی به روایتها و افکار عمومی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته و مرز میان اطلاعات واقعی و جعلی در فضای آنلاین هر روز مبهمتر میشود.
