آیا آزمایشهای محرمانه آمریکا باعث شیوع بیماری لایم شده است؟
یک زیستشیمیدان آمریکایی مدعی شده است که شیوع گسترده بیماری لایم در ایالات متحده ممکن است با آزمایشهای محرمانه سلاحهای زیستی در دوران جنگ سرد مرتبط باشد.
این ادعا را رابرت مالون، پژوهشگری که در توسعه اولیه فناوری واکسنهای mRNA نقش داشته، پس از بررسی اسناد محرمانه از طبقهبندی خارجشده، سوابق برنامههای تسلیحات زیستی و تحقیقات علمی درباره بیماریهای منتقلشونده توسط کنهها مطرح کرده است.
مالون در گزارش خود به آزمایشهایی در دهه ۱۹۶۰ اشاره کرده که در جریان آنها بیش از ۲۸۲ هزار کنه در ایالت ویرجینیا رها شدهاند. به گفته او، این آزمایشها بخشی از تحقیقاتی بوده که برای بررسی نحوه انتشار کنههای ناقل بیماری در محیط انجام شده است. در این مطالعات، دانشمندان برای ردیابی حرکت کنهها از ایزوتوپ رادیواکتیو کربن-۱۴ استفاده میکردند تا بتوانند مسیر انتشار آنها را با استفاده از دستگاههای شمارشگر گایگر دنبال کنند.
به گفته مالون، این آزمایشها ممکن است بخشی از برنامه گستردهتری از پروژههای تسلیحات زیستی در دوران جنگ سرد بوده باشد. او در گزارش خود به برنامهای با نام «پروژه ۱۱۲» اشاره کرده که شامل دهها آزمایش محرمانه برای بررسی امکان استفاده از حشرات در انتقال عوامل بیماریزا بوده است.
این برنامه در سال ۱۹۶۲ با مجوز رابرت مکنامارا، وزیر دفاع وقت آمریکا، آغاز شد و شامل ۱۳۴ آزمایش برنامهریزیشده بود. بر اساس گزارشها، در این پروژه امکاناتی وجود داشت که امکان پرورش میلیونها حشره آلوده را در هر هفته فراهم میکرد.
مالون همچنین به تحقیقات انجامشده در «جزیره پلام» اشاره کرده است؛ جزیرهای به مساحت حدود ۸۴۰ هکتار در نزدیکی سواحل شمال شرقی لانگآیلند در نیویورک که از دهه ۱۹۵۰ محل فعالیت «مرکز بیماریهای حیوانی پلام آیلند» بوده است. این مرکز برای مطالعه بیماریهای عفونی حیوانات مورد استفاده قرار میگرفت.
با این حال، وزارت امنیت داخلی آمریکا بارها اعلام کرده است که بیماری لایم هرگز در این مرکز مورد مطالعه قرار نگرفته است.
بیماری لایم که توسط باکتری بورلیا بورگدورفری ایجاد میشود، از طریق نیش کنههای آلوده به پستانداران منتقل میشود. بر اساس آمار مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا، سالانه بین ۳۰ هزار تا ۴۰ هزار مورد ابتلا به این بیماری گزارش میشود. با این حال، این نهاد برآورد میکند که شمار واقعی مبتلایان ممکن است تا حدود ۴۷۶ هزار نفر در سال باشد.
علائم این بیماری معمولاً شامل تب، خستگی و درد عضلانی است و در بسیاری از موارد یک بثورات پوستی حلقهای در محل گزش کنه ظاهر میشود. در موارد شدید یا درماننشده، این بیماری میتواند عوارض جدی مانند مشکلات قلبی، اختلالات عصبی یا التهاب مغز ایجاد کند.
مالون در گزارش خود همچنین مدعی شده است که برخی تحقیقات مربوط به یک عامل بیماریزای دیگر که توسط کنهها منتقل میشود، نادیده گرفته شده یا مورد سرکوب قرار گرفته است. او به عاملی موسوم به «عامل سوئیسی» اشاره کرده که در دهه ۱۹۷۰ در بیماران مبتلا به لایم در اروپا شناسایی شده بود.
به گفته او، این عامل که با نام علمی Rickettsia helvetica شناخته میشود، میتواند علائمی شبیه آنفلوآنزا مانند تب، سردرد، درد عضلات و خستگی ایجاد کند.
مالون همچنین با استناد به نوشتههای منتشرنشده ویلی بورگدورفر، دانشمندی که باکتری عامل بیماری لایم را شناسایی کرد، ادعا کرده است که وجود برخی عوامل بیماریزا در تحقیقات اولیه حذف شده است. به گفته او، یادداشتهای بورگدورفر نشان میدهد که در جریان تحقیقات مربوط به لایم از او خواسته شده بود دستکم به وجود یک عامل بالقوه مرتبط با سلاح زیستی اشاره نکند.
بر اساس تحلیل مالون، احتمال دارد که آزمایشهای محرمانه مربوط به کنهها و حذف برخی یافتههای علمی از تحقیقات اولیه به گسترش گسترده بیماری لایم در آمریکا کمک کرده باشد. او در جمعبندی گزارش خود احتمال چنین ارتباطی را حدود ۴۵ درصد برآورد کرده است.
در همین حال، اسنادی که در آرشیوهای دولتی آمریکا منتشر شدهاند وجود برنامههایی مانند «پروژه ۱۱۲» و طرحهایی برای استفاده از عوامل زیستی در دوران جنگ سرد را تأیید میکنند. با این حال، برخی ادعاها درباره استفاده عملی از کنههای آلوده در عملیاتهای خارجی، از جمله طرحی موسوم به «عملیات مانگوس»، عمدتاً بر اساس شهادتهای غیررسمی مطرح شده و به طور مستقل تأیید نشدهاند.
