پدیدهای عجیب در قطب جنوب؛ پنگوئنی که هزاران بار در روز میخوابد
یک مطالعه علمی تازه از الگوی خواب غیرمعمول در میان پنگوئنهای «چیناسترپ» در جنوبگان پرده برداشته است؛ رفتاری که نشان میدهد این پرندگان به جای خواب طولانی، به هزاران چرت بسیار کوتاه در طول روز متکی هستند.
بر اساس یافتهها، هر یک از این چرتها ممکن است تنها حدود ۴ ثانیه طول بکشد، اما در مجموع به حدود ۱۱ ساعت خواب روزانه میرسد.
پژوهشگران توضیح دادهاند که این پنگوئنها در کلونیهای بسیار بزرگ زندگی میکنند که جمعیت آنها به دهها هزار فرد میرسد. چنین محیطی آنها را در معرض تهدیدهای مداوم، از جمله پرندگان شکارچی و حتی رقابت درونگروهی، قرار میدهد و باعث میشود در وضعیت هوشیاری دائمی باقی بمانند.
این تحقیق توسط یک تیم بینالمللی و با بررسی میدانی ۱۴ پنگوئن در جزیره کینگ جورج انجام شده است. در این مطالعه، برای نخستینبار از دستگاههای ثبت فعالیت مغزی استفاده شد تا الگوهای خواب این پرندگان در دوره حساس خوابیدن روی تخمها بررسی شود.
دادههای بهدستآمده نشان میدهد این پنگوئنها وارد دورههای خواب بسیار کوتاه میشوند که بیش از ۶۰۰ بار در هر ساعت تکرار میشود. در عین حال، بخشی از فعالیت مغزی آنها در حالت بیداری باقی میماند تا بتوانند از لانهها در برابر خطرات احتمالی محافظت کنند.
پژوهشگران این الگو را نوعی «خواب تکهتکه» یا مجزا توصیف کردهاند. این پدیده پیشتر در گونههایی مانند دلفینها، فکها و برخی پرندگان دریایی مشاهده شده بود، اما شدت و تداوم آن در پنگوئنهای چیناسترپ در طول دوره تولیدمثل، ویژگی متمایزی محسوب میشود.
در این تحقیق از فناوریهای پیشرفته برای ثبت فعالیت مغزی در شرایط طبیعی استفاده شده است. حسگرهای دقیق پس از مداخلات جراحی محدود روی بدن پنگوئنها نصب و سپس آنها به کلونی بازگردانده شدند تا رفتارشان طی چند هفته بهطور پیوسته زیر نظر قرار گیرد.
به گفته دانشمندان، این الگوی خواب نشاندهنده سازگاری تکاملی این پرندگان با محیطی پرخطر و شلوغ است؛ جایی که نیاز به استراحت باید با حفظ هوشیاری دائمی متعادل شود. آنها تاکید کردهاند که این یافتهها میتواند دیدگاههای رایج درباره ضرورت خواب طولانی و پیوسته را به چالش بکشد.
نتایج این پژوهش همچنین میتواند در درک بهتر سازوکارهای خواب در گونههای مختلف و حتی بررسی اختلالات خواب در انسان مورد استفاده قرار گیرد، چرا که نشان میدهد برخی موجودات میتوانند بدون از دست دادن کامل کارکردهای مغزی، الگوهای متفاوتی از خواب را تجربه کنند.
