چگونه طالبان برای جذب گردشگران به افغانستان تبلیغ میکند؟
![](https://cdn.al-ain.com/images/2024/7/25/261-002611-screenshot-2024-07-24-21-44-57-993-com.android.chrome-edit_700x400.jpg)
وقتی صحبت از برنامهریزی برای تعطیلات میشود، افغانستان معمولا در صدر فهرست مقاصد گردشگری قرار نمیگیرد.
دههها درگیری در افغانستان باعث شده که تعداد کمی از گردشگران به این کشور سفر کنند، کشوری که در دهه ۱۹۷۰ و در زمان مسیر هیپیها، جاذبههای گردشگری زیادی داشت. این مسیر به سفرهای زمینی افرادی از گروه هیپیها و دیگران در بین اروپا و جنوب آسیا در دهههای ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ گفته میشود.
بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، کورسوی امید به آیندهای را که برای صنعت گردشگری افغانستان باقی مانده بود، به خطر انداخت.
اما مرور رسانههای اجتماعی نشان میدهد که گردشگری در افغانستان نه تنها باقی مانده بلکه به روش خاص خود شکوفا شده است.
«پنج دلیل برای اینکه افغانستان مقصد بعدی شما باشد»، این شعار تأثیرگذاران و سازندگان محتوا است که با خوشحالی در کنار دریاچههای درخشان، مسیرهای کوهستانی، و بازارهای شلوغ و رنگارنگ قدم میزنند.»
دیگران میگویند، «افغانستان به این حد از امنیت نرسیده بود»، در حالی که کنار فضای خالیای که با تخریب مجسمههای بودا در بامیان به وجود آمده ایستادهاند، فضایی که طالبان در دوره اول حکومت خود در دهه ۱۹۹۰ نابود کردند.
پشت این کلمات شیرین و ویدئوهای جذاب، قطعاً سؤالاتی درباره ایمنی مسافران و خطراتی که ممکن است با آنها مواجه شوند وجود دارد. همچنین این سؤال مطرح میشود که چه کسی از این احیا سود میبرد؟ آیا شهروندانی که برای تأمین معاش خود تلاش میکنند یا حاکمان فعلی که به سختی تلاش میکنند وجهه خود را بهبود بخشند؟
دکتر فرخنده اکبری، که خانوادهاش در دوران جنگ جهانی دوم از افغانستان فرار کردند، میگوید: «دیدن این ویدئوها در سایت تیکتاک بسیار جالب است که در آن یک راهنمای طالبان و یک مسئول طالبان به گردشگران بلیت بازدید از محل تخریب مجسمههای بودا را میدهند.»
طبیعت بکر به استقبال مسافر میرود
فهرست کشورهایی که ساشا هینی بازدید کرده، در نگاه اول به نظر نمیرسد که جزو مقاصد تعطیلاتی ایدهآل باشد، بلکه بیشتر کشورهایی هستند که در اخبار زیاد از آنها میشنویم.
اما به نظر میرسد این دقیقاً دلیلی است که هینی و هزاران نفر مثل او در سراسر جهان به آنجا میروند: خارج از مسیر معمول، و دور از استراحتگاههای پنج ستاره تا حد ممکن؛ بنابراین میتوانید تقریباً تجربهای کاملاً منحصر به فرد داشته باشید. شاید تعجبآور نباشد که افغانستان توجه آنها را جلب کند.
هینی که در برایتون بریتانیا زندگی میکند و به صورت پارهوقت به عنوان راهنمای گردشگری کار میکند، میگوید: «این فقط طبیعت خام است. نمیتوانید تصویری خالصتر از آنچه که در اینجا وجود دارد، از طبیعت داشته باشید. این میتواند جذاب باشد، اگر تمایل دارید زندگی طبیعی واقعی را ببینید.»
اما طالبان چگونه با این موضوع برخورد میکنند؟ در نهایت، طالبان به عنوان گروهی بسیار مشکوک، و حتی خصمانه، نسبت به بیگانگان، به ویژه غربیها شناخته میشود.
با این حال، میبینیم که اعضای طالبان، هرچند که ممکن است کاملاً راحت نباشد، در کنار گردشگران ایستادهاند، در صحنهای که سلاح به همراه دارند و احتمالاً چهرههای ریشدارشان در حال مرور TikTok (که از سال ۲۰۲۲ در کشور ممنوع شده) هستند.
در افغانستان همه چیز خستهکننده است. با این حال، خارجیها به بازدید از کشور ادامه میدهند، و هزینه اقامت یک هفته چند هزار دلار است. چرا؟
در یک سطح، یک توضیح ساده وجود دارد. طالبان که به طور گستردهای منزوی و مطرود بینالمللی هستند و تحت تحریمهای گسترده قرار دارند و از دسترسی به وجوهی که قبلاً از سوی اهداکنندگان به کشور میآمد محروم هستند، به آوردن پول نقد از سمت تروریستها نیاز دارند.
از طرفی گردشگران که بر اساس گزارش آسوشیتد پرس تعدادشان از ۶۹۱ نفر در سال ۲۰۲۱ به بیش از ۷۰۰۰ نفر در سال گذشته افزایش یافته، پول با خود میآورند.
اکثر آنها از طریق یکی از تورهای سازماندهیشده بیشماری که توسط آژانسهای مسافرتی جهانی ارائه میشوند، برای نگاهی به افغانستان واقعی با بودجهای چند هزار دلاری برای هر سفر میآیند.
محمد سعید، مدیر اداره گردشگری و مهماننوازی در کابل، اوایل امسال گفت که آرزویش این است که کشور به یک جاذبه گردشگری تبدیل شود. او به ویژه فاش کرد که دستگاه طالبان با تأیید شورای علمای افغانستان به بازار چین نیز چشم دارد.
روحالله راهنمای گردشگری افغان که از سه سال پیش شروع به همراهی گردشگران در تورهایشان در کشور کرده و در این مدت دهها بار عکسهای خوشحال از چهرهاش گرفتهاند میگوید: هر کاری که بخواهند با گردشگری انجام دهند، خوب است.
گردشگری فرصتهای شغلی زیادی ایجاد میکند، این چیزی است که طالبان باید بپذیرد.
طالبان اجازه بازدید از محل مجسمههای بودا را میدهد که پس از ۲۰ سال از تخریب آنها به عنوان یکی از جاذبههای مهم در اکثر تورهای بینالمللی شناخته میشود.
روحالله میگوید پس از تغییر رژیم در کشور در سال ۲۰۲۱، وقتی طالبان با خروج ایالات متحده قدرت را به دست گرفت، یکی از دوستانش به او پیشنهاد کار به عنوان راهنمای گردشگری داد. پیش از آن، او هشت سال در وزارت دارایی افغانستان کار کرده بود.
روحالله از تصمیم به کار در گردشگری پشیمان نیست.
گروههای گردشگری که مانند هینی میآیند به رانندهها و راهنمایان محلی در طول اقامتشان نیاز دارند، و با ادامه افزایش تعداد مسافران، تقاضا برای استخدام کارگر نیز در این بخش وجود دارد.
بنابراین جای تعجب نیست که گروههای جوانان که همگی مرد هستند، به امید بهرهمندی از این بخش اقتصادی رو به رشد، دورههای مهماننوازی که توسط دولت طالبان تایید شده را میگذرانند.
روحالله میگوید: انتظار داریم امسال تعداد گردشگران بیشتر باشد. اکنون دوران صلح است. پیش از این نمیتوانستید به سراسر افغانستان سفر کنید، اما در حال حاضر واقعاً ممکن است.
حملهای که توسط شاخه محلی داعش به گردشگران خارجی در بازار بامیان در ماه می انجام شد و منجر به کشته شدن سه گردشگر اسپانیایی و یک افغان شد، به عنوان یک حادثه امنیتی نادر که بازدیدکنندگان خارجی را هدف قرار داد، تلقی میشود.
اما وزارت خارجه بریتانیا همچنان از سفر به افغانستان که با چالشهای امنیتی مواجه است، هشدار میدهد.
بر اساس گزارش مرکز مبارزه با تروریسم در آکادمی نظامی وست پوینت ایالات متحده داعش ۴۵ حمله در سال ۲۰۲۳ انجام داده است.
کاهش سطح خشونت در افغانستان به دلیل این است که طالبان خود مسئول بخش زیادی از آن در طول جنگی که کشور را به مدت ۲۰ سال پس از تهاجم ایالات متحده درگیر کرده بود، بودند.
نگاهی به سه ماهه اول سال ۲۰۲۱ نشان میدهد که سازمان ملل متحد بیش از ۴۰٪ از قربانیان غیرنظامی ثبتشده به تعداد ۱۷۸۳ نفر را به فعالیتهای طالبان نسبت داده است. هرچند که طالبان تنها مقصر نیستند.
گزارش نشان میدهد که نیروهای دولتی افغانستان تحت رهبری ایالات متحده نیز مسئول ۲۵٪ از قربانیانی که در همان دوره به وقوع پیوستهاند، هستند.
قوانین را بیاموزید و شروع به بازی کنید!
شاید جالبترین چیز این است که هینی وقتی اوایل سال به افغانستان رفت، تنها زن در گروه گردشگری که توسط شرکت Lupine Tours سازماندهی شده بود، نبود، بلکه دو زن دیگر نیز حضور داشتند و آنها تنها کسانی نبودند که به افغانستان سفر کردند.
شرکت Young Pioneer Tours که تجربه طولانی در سازماندهی تعطیلات به کره شمالی و دیگر مقاصد غیرمعمول را دارد، تورهای انحصاری برای زنان به افغانستان را برگزار میکند.
روحالله نیز مسافران زن را در سفرهایشان در افغانستان بدون هیچ مشکلی همراهی کرده است.
قوانین سختگیرانه طالبان برای زنان افغان که آنا را مجبور به ترک کار و تحصیل در مدارس متوسطه کرده و حتی ورودشان به پارک ملی باند امیر را که در راهنمای گردشگری افغانستان به عنوان یکی از مکانهای اصلی آمده، ممنوع کرده و مانع از بازدید زنان خارجی از کشور نشده است.
قوانین سختگیرانه طالبان بر علیه زنان افغان آنها را مجبور به ترک کار و آموزش کرده و حتی ورود آنها به پارک ملی بند امیر ممنوع کرده است. اما با این حال پارکی که در راهنمای گردشگری افغانستان به عنوان یکی از مهمترین جاذبهها ذکر شده، مانع از بازدید زنان خارجی از این کشور نشده است.
همانطور که روانبرد راهنمای گردشگری، که از سال ۲۰۱۶ گروههای گردشگری را به افغانستان میآورد، میگوید، این بدان معنی است که «اجتناب از تعامل بین مردان و زنان در افغانستان در بسیاری از زمینهها غیرممکن است.»
او معتقد است که محدودیتها لزوماً بد نیستند.
مردان مجاز به صحبت با زنان نیستند؛ اما زنان میتوانند با هم صحبت کنند.
به زنان گردشگر ما فرصت ملاقات با گروههای دیگر زنان و شنیدن تجربیات آنها و تبادل ایدههای بیشتر درباره کشور داده شده است. اما همه باید به قوانین مقرر شده پایبند باشند.
هینی و گروهش قبلاً درباره ممنوعیتهای مربوط به نحوه لباس پوشیدن، رفتار و اینکه با چه کسی میتوانند صحبت کنند و با چه کسی نمیتوانند، مطلع شده بودند.
عناصر طالبان همیشه در حاشیهها حضور داشتند و با اسلحههای خود نظارت میکردند، اما مانند سایر عناصر در صحنه، با هینی یا سایر اعضای گروهش صحبت نمیکردند. اما هینی از عدم برخورد با آنها ناراحت نبود. او توضیح میدهد: باید قوانین را یاد بگیرید و شروع به بازی کنید.
برای هینی، صحبت با زنان دیگر که بسیار خوشحال از بازدید گروه بودند، برجستهترین رویداد سفرش بود، زیرا در آنجا چهره ملت افغان را که بسیار مهربان بود، دید و مهماننوازی و استقبال گرمی را تجربه کرد.
در ویدئوهای منتشر شده در رسانههای اجتماعی، مشاهده میشود که زنان افغان تقریباً در خیابانهای پرجمعیت غایب هستند. واقعیتی که یکی از بازدیدکنندگان از آن چشمپوشی کرد و اعلام کرد که نباید نگران آنها بود، زیرا آنها در داخل فروشگاهها مشغول خرید هستند، همانطور که زنان در سراسر جهان انجام میدهند.
این ویدئوهای تبلیغاتی شگفتانگیز از افغانستان برای کسانی که اکنون در خارج از آن زندگی میکنند تلخ است.
دکتر اکبری، که اکنون محقق در دانشگاه موناش استرالیا است، میگوید: گردشگران فکر میکنند این قسمت عقبمانده جهان است، و میتوانند هر کاری که میخواهند انجام دهند و بدون توجه به آن بروند.
ما فقط به آنجا میرویم تا از مناظر طبیعی لذت ببریم و برای ویدئوهایی که به اشتراک میگذاریم بازدید و لایک بگیریم، و این بسیار دردناک است.
او اضافه میکند که آنچه به عنوان گردشگری سیاه (که فاقد ارزشها و معیارهای اخلاقی اساسی است) با عدم آگاهی سیاسی و اجتماعی شناخته میشود، همان چیزی است که به طالبان اجازه داده تا پس از بازگشت به قدرت از آنچه که بر سر کشور آوردهاند چشمپوشی کنند.
زیرا این مزیت دیگر گردشگری برای طالبان است: ساختن تصویر جدیدی که محدودیتهایی را که بر زندگی زنان افغان تحمیل کردهاند شامل نمیشود.
دکتر اکبری اشاره میکند که خانوادهاش از سفر بین شهری و رفتن به دیگر مناطق افغانستان محروم شدهاند.
وی گفت: «ما در حال صحبت درباره از دست دادن حقوق ۵۰٪ از جمعیت هستیم. ما در حال صحبت درباره نظامی هستیم که آپارتاید جنسیتی را برقرار کرده است.»
«بله، یک بحران انسانی وجود دارد: من خوشحالم که گردشگران میتوانند به آنجا بروند و چیزی از فروشگاهی بخرند که ممکن است به لحاظ اقتصادی به یک خانواده محلی کمک کند، اما هزینه آن چیست؟ این مشروعیت بخشیدن به نظام طالبان است.»
هینی اعتراف میکند که پیش از سفر به افغانستان در مورد مواضع طالبان نسبت به زنان افغان با خودش درگیر بوده است.
او میگوید: البته، من شدیداً نسبت به حقوق آنها حساس هستم. این موضوع به شدت در ذهنم بود. اما به عنوان یک مسافر، من فکر میکنم کشور ارزش دیدن و لذت بردن را دارد، ما یک ایده خارج از عرف داریم. دوست دارم با چشم خودم ببینم. میتوانم خودم قضاوت کنم.
مارینا نوویلی، استاد بازاریابی و گردشگری در دانشکده بازرگانی دانشگاه ناتینگهام، میگوید که لحن اغراقآمیز و خودستایانهای که برخی در رسانههای اجتماعی به کار میبرند، میتواند قطعاً مشکلساز باشد.
او میگوید: من بسیار مراقب خواهم بود که اثرات شخصی خود را بر مقصد بگذارم، و توضیح میدهد که برخی ممکن است تصویری سادهلوحانه ترسیم کنند. گاهی اوقات، مسافران نیز تمایل دارند پیام مثبتی ارسال کنند، اما این به معنای این نیست که مشکلات دیگر وجود ندارند.