نظریهای تازه شیوه ساخت هرم بزرگ جیزه را فاش میکند
ساخت هرم بزرگ جیزه همواره یکی از پیچیدهترین معماهای تاریخ تمدن بشر بوده است. حال محققان نظریه جدیدی را مطرح کردهاند که شاید معمای ساخت این هرم را فاش کند.
نبود متون کهن درباره نحوه جابهجایی و قرار دادن بلوکهای عظیم سنگی، بهویژه با توجه به وزن چند ده تُنی هر قطعه، این سازه را به موضوعی بحثبرانگیز در میان پژوهشگران تبدیل کرده است. نظریههای کلاسیک سالها بر این فرض استوار بودند که سازندگان از رمپهای خارجی استفاده کرده و سنگها را بهصورت لایهبهلایه بالا میبردند، روشی که هم زمانبر به نظر میرسید و هم با سرعت بالای ساخت هرم در حدود دو دهه همخوانی نداشت.
اکنون مطالعهای تازه که به نقل از روزنامه دیلی میل منتشر شده، فرضیهای متفاوت را مطرح میکند. بر اساس این دیدگاه، هرم نه از بیرون به درون، بلکه از داخل به خارج و با بهرهگیری از یک سامانه داخلی شامل وزنههای تعادلی و سازوکارهایی شبیه قرقره ساخته شده است. این پژوهش به قلم دکتر سیمون آندریاس شورینگ از کالج پزشکی ویل کرنل نیویورک در مجله نیچر انتشار یافته است.
به گفته شورینگ، این سامانه داخلی به سازندگان اجازه میداد بدون اتکا به نیروی بدنی عظیم، بلوکهای سنگی را با سرعتی چشمگیر جابهجا کنند؛ بهطوریکه در برخی موارد امکان نصب یک سنگ در هر دقیقه فراهم بوده است. در این مدل، وزنههای تعادلی روی مسیرهای شیبدار داخلی حرکت میکردند و نیروی لازم برای بالا بردن سنگها به طبقات بالاتر را ایجاد میکردند.
ویژگیهای معماری درونی هرم، از جمله راهروی بزرگ و گذرگاه صعودی، در این تفسیر جدید بهعنوان رمپهای داخلی در نظر گرفته شدهاند. همچنین اتاق پیشین، که پیشتر صرفاً عنصری امنیتی برای جلوگیری از سرقت تلقی میشد، اکنون بهمثابه بخشی از یک سازوکار قرقرهای تفسیر شده است. شیارها و تکیهگاههای سنگی موجود در این فضا نشان میدهد که از طنابها و تیرهای چوبی برای بالا کشیدن بلوکها استفاده میشده است.
بر پایه بازسازی ارائهشده، این سامانه توان جابهجایی سنگهایی تا وزن ۶۰ تُن را داشته و امکان تنظیم نیرو متناسب با نیاز وجود داشته است؛ مشابه آنچه امروزه در تغییر دندههای ماشینآلات دیده میشود. شواهد میدانی مانند آثار خراش و فرسایش روی دیوارههای داخلی نیز حاکی از عبور سورتمههای سنگین است، نه رفتوآمد انسانی یا آیینی.
ناهمواری کف اتاق پیشین و نشانههای ساییدگی، احتمال وجود یک محور عمودی متصل به سامانه را تقویت میکند که پس از پایان ساخت بسته شده است. حتی برخی ناهماهنگیها در جایگیری اتاقها، از جمله قرار نگرفتن دقیق اتاق ملکه در مرکز، میتواند نتیجه محدودیتهای مکانیکی این سامانه باشد. ویژگیهای بیرونی هرم، مانند فرورفتگی جزئی اضلاع و کاهش تدریجی وزن سنگها در طبقات بالاتر، نیز در این چارچوب قابل توضیح است.
این مدل پیشبینیهایی ارائه میدهد که قابلیت آزمون دارند، از جمله نبود فضاهای بزرگ پنهان در مرکز هرم؛ موضوعی که با نتایج اسکنهای مدرن با پرتوهای میونی همخوانی دارد. هرم بزرگ خوفو حدود سال ۲۵۶۰ پیش از میلاد بهعنوان آرامگاه فرعون ساخته شد و قدمت آن به حدود ۴۵۸۵ سال میرسد و همچنان بزرگترین هرم در مجموعه جیزه بهشمار میآید.
