یافتن نسخهای نادر از حماسه تروآ در بدن یک مومیایی ۱۶۰۰ ساله در مصر
پژوهشگران باستانشناسی در مصر از کشفی شگفتانگیز خبر دادهاند که نشان میدهد علاقه به ادبیات کلاسیک در دوران باستان حتی به آیینهای تدفینی و باورهای مرتبط با جهان پس از مرگ نیز راه یافته بوده است.
در این کشف، بخشی از متن یکی از مشهورترین آثار ادبی جهان باستان درون بدن یک مومیایی قرار داده شده است.
این مومیایی در منطقه «البهنسا» در جنوب قاهره کشف شده؛ منطقهای که در گذشته محل شهر باستانی «اوکسیرینخوس» در دوران یونانی-رومی به شمار میرفت. این محل یکی از مهمترین مراکز باستانشناسی مصر محسوب میشود و تاکنون یافتههای ارزشمندی از آن به دست آمده است.
بر اساس گزارشها، این کشف در جریان کاوشهای اواخر سال ۲۰۲۵ میلادی صورت گرفته است. پژوهشگران پس از بررسی دقیق مومیایی، یک قطعه پاپیروس را درون حفره شکمی آن پیدا کردند. بررسیهای اولیه نشان داد که این پاپیروس شامل ابیاتی از کتاب دوم «ایلیاد» اثر هومر است؛ اثری که روایتگر جنگ تروآ و از مهمترین متون ادبی یونان باستان به شمار میرود.
بخشی از متن کشفشده به «فهرست کشتیها» معروف است؛ جایی که در آن نام کشتیها و نیروهای یونانی که پس از ربوده شدن هلن توسط پاریس به سمت تروآ حرکت کردند، ذکر شده است. این بخش از ایلیاد یکی از شناختهشدهترین قسمتهای این حماسه است و اهمیت تاریخی و ادبی ویژهای دارد.
پیش از این نیز پژوهشگران در همین منطقه طومارهایی را درون مومیاییهای دیگر کشف کرده بودند، اما آن متون عمدتاً شامل نوشتههای مذهبی یا جادویی بودند. در مقابل، کشف اخیر نخستین نمونهای است که در آن یک متن ادبی کلاسیک در چنین زمینهای، یعنی درون بدن یک مومیایی، یافت شده است.
این مومیایی که حدود ۱۶۰۰ سال قدمت دارد، به دوره حکومت روم بر مصر تعلق دارد؛ دورهای که از حدود سال ۳۰ پیش از میلاد تا ۶۴۰ میلادی ادامه داشت. این موضوع نشان میدهد که حتی در آن زمان نیز آثار ادبی یونانی جایگاه ویژهای در میان برخی جوامع داشتهاند.
به گفته پژوهشگران، این کشف میتواند درک جدیدی از ارتباط میان ادبیات، باورهای مذهبی و آیینهای تدفینی در مصر باستان ارائه دهد. قرار دادن یک متن ادبی در بدن متوفی ممکن است نشاندهنده باور به ارزش معنوی یا محافظتی این آثار بوده باشد.
ادامه بررسیها روی این پاپیروس و سایر یافتههای مشابه میتواند به روشنتر شدن نقش ادبیات در زندگی و مرگ انسانهای دوران باستان کمک کند و دریچهای تازه به شناخت فرهنگهای کهن بگشاید.
