تهدید ترامپ به هدف قرار دادن نیروگاههای ایران: آیا چرنوبیل خاورمیانه در راه است؟
در پی تشدید تنشها، هشدار دونالد ترامپ درباره هدف قرار دادن نیروگاههای ایران نگرانیهایی گسترده درباره پیامدهای این اقدام در سطح منطقهای و جهانی ایجاد کرده و حتی این ترس را به وجود آورده که فاجعهای نظیر چرنوبیل در سواحل جنوبی ایران اتفاق بیفتد.
بهگفته آژانس بینالمللی انرژی، این درگیری یکی از بزرگترین چالشهای تاریخ در حوزه امنیت انرژی و غذا به شمار میرود.
ترامپ اعلام کرده اگر تنگه هرمز تا پایان روز دوشنبه بهطور کامل باز نشود، آمریکا حملات خود را علیه نیروگاههای ایران آغاز خواهد کرد و این حملات از «بزرگترین» نیروگاه این کشور شروع میشود. در مقابل، قرارگاه خاتمالانبیا هشدار داده هرگونه حمله به زیرساختهای انرژی ایران با پاسخ متقابل علیه زیرساختهای انرژی، فناوری اطلاعات و تأسیسات آب در منطقه همراه خواهد بود.
در جریان جنگ اخیر، زیرساختهای انرژی ایران پیشتر نیز هدف قرار گرفتهاند. شرکت توانیر اعلام کرده بیش از ۱۵۰۰ نقطه از شبکه انتقال و فوق توزیع آسیب دیده، هرچند بخش زیادی از این خسارات ترمیم شده است. همچنین به گفته مقامهای وزارت نیرو، دهها تأسیسات انتقال و تصفیه آب هدف قرار گرفته و بخشی از شبکه آبرسانی تخریب شده است.
در حملات ۲۶ اسفند ۱۴۰۴، تأسیسات گاز در عسلویه و پارس جنوبی هدف قرار گرفتند. همچنین گزارشهایی از اختلال در تأمین آب آشامیدنی برای حدود ۳۰ روستا در جزیره قشم منتشر شده است.
شبکه انرژی ایران متکی به نیروگاههای حرارتی است که بین ۸۰ تا ۹۵ درصد برق کشور را تأمین میکنند و همین موضوع آنها را به اهدافی حساس و آسیبپذیر تبدیل کرده است. در کنار آن، سهم انرژیهای تجدیدپذیر تنها حدود ۴ تا ۵ درصد از ظرفیت کشور را تشکیل میدهد.
برخی تحلیلگران معتقدند منظور ترامپ از «بزرگترین» نیروگاه، احتمالاً نیروگاه هستهای بوشهر است. این نیروگاه تنها راکتور فعال ایران محسوب میشود. در اسفند ۱۴۰۴ یک پرتابه در فاصله حدود ۳۵۰ متری آن اصابت کرد، اما خود راکتور آسیب ندید.
ایران سالانه بیش از ۳۸۵ هزار گیگاواتساعت برق تولید میکند و بخش عمده آن از گاز طبیعی تأمین میشود. این کشور حدود ۱۱۰ نیروگاه گازی در شبکه خود دارد.
کارشناسان هشدار میدهند حمله به نیروگاهها، بهویژه تأسیسات هستهای، میتواند پیامدهای زیستمحیطی گستردهای به همراه داشته باشد. نشت احتمالی مواد رادیواکتیو در آبهای جنوبی ایران میتواند منابع آب میلیونها نفر را آلوده کند و حتی به جابهجایی جمعیت در کشورهای منطقه منجر شود.
از سوی دیگر، ادامه انسداد تنگه هرمز میتواند انتقال حدود ۲۰ درصد نفت جهان را مختل کند و بازارهای جهانی را با بحران روبهرو سازد. همچنین وابستگی کشورهایی مانند عراق به برق ایران میتواند در صورت فروپاشی شبکه برق این کشور، به خاموشیهای گسترده و ناآرامیهای سیاسی منجر شود.
