آزمایش خون یا سونوگرافی؛ کدام روش برای تشخیص کبد چرب دقیقتر است؟
کبد چرب از بیماریهایی است که اغلب بدون علامت پیشرفت میکند و به همین دلیل شناسایی زودهنگام آن اهمیت زیادی دارد.
این بیماری میتواند در نتیجه سبک زندگی ناسالم، مصرف برخی داروها و اضافهوزن ایجاد شود و در مراحل ابتدایی نشانه مشخصی نداشته باشد. به همین علت، انتخاب روش مناسب برای تشخیص، نقش تعیینکنندهای در آغاز درمان دارد.
برای بررسی کبد چرب معمولاً از دو روش آزمایش خون و سونوگرافی استفاده میشود. آزمایش خون روشی ساده و سریع است که با ارزیابی آنزیمهای کبدی، میزان آسیب یا اختلال عملکرد این اندام را نشان میدهد. در این آزمایش فاکتورهایی مانند ALP، ALT، AST و GGT اندازهگیری میشوند. مقدار طبیعی ALP در زنان و مردان بالای ۱۸ سال بین ۴۴ تا ۱۴۷ واحد در لیتر گزارش شده است. ALT در افراد بالای ۱۸ سال بین ۷ تا ۵۵ واحد در لیتر و در کودکان بین ۳۰ تا ۹۰ واحد در لیتر طبیعی تلقی میشود. AST در زنان باید کمتر از ۳۵ و در مردان کمتر از ۵۰ واحد در لیتر باشد و GGT نیز در زنان کمتر از ۳۸ و در مردان کمتر از ۵۰ واحد در لیتر در نظر گرفته میشود. نسبت ALT به AST نیز باید کمتر از یک باشد.
مزیت اصلی آزمایش خون، سادگی و هزینه کمتر آن نسبت به سونوگرافی است و معمولاً نیاز به ناشتایی ندارد، مگر به توصیه پزشک. با این حال، این روش تنها آسیب کبد را نشان میدهد و میزان چربی ذخیرهشده در بافت کبد را مشخص نمیکند.
در مقابل، سونوگرافی یکی از دقیقترین روشها برای ارزیابی میزان چربی کبد است. این روش غیرتهاجمی و بدون درد بوده و در مدت کوتاهی انجام میشود. در سونوگرافی، هرچه رسوبات چربی در کبد بیشتر باشد، بافت آن روشنتر دیده میشود و شدت بیماری بهتر قابل تشخیص است. همچنین تجمع چربی میتواند باعث محو شدن وریدهای کبدی و کاهش نفوذ امواج سونوگرافی شود که به تعیین سطح درگیری کمک میکند. با این حال، در مراحل اولیه بیماری یا در افراد با اضافهوزن شدید، کیفیت تصویر ممکن است کاهش یابد و هزینه آن نیز از آزمایش خون بیشتر است.
برای غربالگری افراد بدون علامت، معمولاً آزمایش خون توصیه میشود. اگر نتایج غیرطبیعی باشد، انجام سونوگرافی برای بررسی دقیقتر ضروری است. در برخی افراد پرخطر مانند مبتلایان به دیابت نوع ۲، شاخص توده بدنی بالا، چربی خون یا سندرم متابولیک، حتی در صورت طبیعی بودن آزمایش خون نیز ممکن است سونوگرافی درخواست شود.
پزشکان در بسیاری موارد برای رسیدن به نتیجه دقیقتر، انجام هر دو روش را توصیه میکنند و فاصله تکرار آزمایشها بر اساس شرایط بیمار، سالانه یا هر ۶ ماه و حتی هر ۳ ماه تعیین میشود.
