کشف مهم دانشمندان درباره توانایی مغز برای ساخت سلولهای عصبی جدید
یافتههای یک پژوهش بینالمللی تازه نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، مغز انسان حتی در سالهای بزرگسالی نیز توانایی تولید سلولهای عصبی جدید را دارد؛ نتیجهای که میتواند به یکی از قدیمیترین مناقشهها در علوم اعصاب پایان دهد.
به گزارش فرارو به نقل از لایو ساینس، این پژوهش به پرسشی پاسخ میدهد که دههها ذهن دانشمندان را درگیر کرده بود: آیا فرایند نورونزایی در مغز انسان به دوران کودکی محدود میشود یا در بزرگسالی هم ادامه دارد؟ گروهی از پژوهشگران با بررسی نمونههای متعدد مغزی به شواهدی دست یافتهاند که نشان میدهد این فرایند میتواند تا سالهای بعد از بلوغ نیز فعال باقی بماند.
نورونزایی در بخشی از مغز به نام هیپوکامپ رخ میدهد؛ ناحیهای که نقش مهمی در حافظه، یادگیری و تنظیم هیجانها دارد. هیپوکامپ همواره بهعنوان یکی از مراکز اصلی انعطافپذیری مغز شناخته شده و یافتههای جدید نشان میدهد این ویژگی ممکن است بسیار گستردهتر از آن چیزی باشد که پیشتر تصور میشد.
مارتا پاترلینی، پژوهشگر مؤسسه کارولینسکا در استکهلم و نویسنده همکار اصلی این مطالعه، میگوید نتایج بهدستآمده میتواند به بحث طولانیمدت درباره امکان تولید نورونهای جدید در مغز انسان بالغ پایان دهد. به گفته او، دادهها نشان میدهد این توانایی نهتنها در کودکی، بلکه در نوجوانی و بزرگسالی نیز وجود دارد.
برخی متخصصان مستقل نیز این نتایج را قانعکننده ارزیابی کردهاند. دکتر راجیو راتان از مؤسسه نورولوژیک برک در کالج پزشکی ویل کورنل، که در این تحقیق مشارکت نداشته، این پژوهش را نمونهای از علم دقیق و پیشرفته میداند که میتواند مسیر مطالعات بالینی آینده را هموار کند.
پیشرفتهای فناورانه نقش کلیدی در دستیابی به این نتایج داشتهاند. پژوهشگران با استفاده از روشهایی مانند توالییابی ار ان ای تکهستهای و الگوریتمهای یادگیری ماشین، توانستند فعالیت ژنتیکی سلولهای مغزی را با دقتی بیسابقه بررسی کنند. آنها بیش از ۴۰۰ هزار هسته سلولی را از هیپوکامپ ۲۴ فرد، با دامنه سنی از نوزادی تا ۷۸ سالگی، تحلیل کردند.
بررسیها نشان داد که مغز کودکان نورونهای جدید بیشتری تولید میکند، اما در بزرگسالان نیز این فرایند متوقف نمیشود. در یکی از روشها، از میان ۱۴ مغز بزرگسال بررسیشده، ۹ مورد نشانههایی از نورونزایی داشتند و در روش دیگر، هر ۱۰ مغز بزرگسال مورد مطالعه دارای سلولهای عصبی جدید بودند.
پژوهشگران همچنین با استفاده از روشهای تصویربرداری پیشرفته، خوشههایی از سلولهای پیشساز در حال تقسیم را شناسایی کردند که در کنار نورونهای بالغ قرار داشتند؛ درست در همان نواحیای که پیشتر در مطالعات حیوانی گزارش شده بود.
به گفته متخصصان، این یافتهها میتواند راه را برای بررسی ارتباط نورونزایی با بیماریهای عصبی، روند پیری مغز و ظرفیتهای ترمیمی آن هموار کند و نگاه علمی به تواناییهای مغز انسان را دستخوش تغییر کند.
