بریتانیا پیش از آمریکا؛ نخستین «ابرناو هواپیمابر» جهان کجا ساخته شد؟
برخلاف تصور رایج درباره پیشگامی ایالات متحده در ساخت ناوهای هواپیمابر عظیم، گزارشهای تاریخی نشان میدهد نخستین شناوری که با عنوان «ابرناو هواپیمابر» شناخته شد، به نیروی دریایی بریتانیا تعلق داشت.
این کشتی که با نام HMS Ark Royal (۹۱) شناخته میشود، در دهه ۱۹۳۰ میلادی بهعنوان نمونهای پیشرفته در طراحی ناوهای جنگی مطرح شد.
بر اساس گزارشهایی که روزنامه نیویورک تایمز در اواخر دهه ۱۹۳۰ منتشر کرده، اصطلاح «ابرناو» برای نخستینبار در آستانه آغاز جنگ جهانی دوم به کار رفت. این واژه در جریان مقایسه میان ناو بریتانیایی «آرک رویال» و کشتی مسافربری آلمانی Wilhelm Gustloff مطرح شد؛ کشتیای که در آن زمان احتمال داده میشد به یک ناو هواپیمابر تبدیل شود.
در این مقایسه، «آرک رویال» به دلیل ظرفیت بالای خود در حمل هواپیما مورد توجه قرار گرفت. این ناو توانایی حمل حدود ۷۰ هواپیما را داشت، در حالی که برآوردها نشان میداد کشتی آلمانی در صورت تغییر کاربری، تنها میتواند حدود ۳۵ هواپیما را در خود جای دهد. همین اختلاف ظرفیت باعث شد ناو بریتانیایی بهعنوان یک «ابرناو» توصیف شود.
با این حال، برخی مورخان نظامی معتقدند مفهوم امروزی ابرناوهای هواپیمابر تا سالها بعد و پس از پایان جنگ جهانی دوم شکل گرفت. ناو «آرک رویال» که در سال ۱۹۳۸ وارد خدمت شد، وزنی در حدود ۲۲ هزار تن داشت و در مقایسه با ناوهای مدرن امروزی که وزن آنها به بیش از ۱۰۰ هزار تن میرسد، کوچک محسوب میشود.
این کشتی در طول جنگ جهانی دوم در چندین عملیات مهم شرکت داشت، اما در نهایت در نوامبر ۱۹۴۱ هدف حمله یک زیردریایی آلمانی قرار گرفت. زیردریایی U-۸۱ به فرماندهی فردریش گوگنبرگر در نزدیکی جبلالطارق و در چارچوب عملیات «پِرپچوال» این ناو را با یک اژدر هدف قرار داد.
در نتیجه این حمله، «آرک رویال» غرق شد، اما تلفات انسانی آن محدود بود و تنها یک نفر از حدود ۱۵۰۰ خدمه کشته شد. این موضوع نیز از نکات قابل توجه در سرنوشت این ناو به شمار میرود.
در مقابل، ایالات متحده تا دهه ۱۹۵۰ وارد مرحله ساخت ابرناوهای واقعی نشد. ظهور ناوهای کلاس Forrestal نقطه عطفی در این زمینه بود، زیرا این کشتیها با ظرفیت عملیاتی بالا و ابعاد بزرگتر، نمونهای کامل از ابرناوهای مدرن به شمار میرفتند.
وزن این ناوها به بیش از ۸۰ هزار تن میرسید، در حالی که ناوهای کلاس Midway که پیش از آن ساخته شده بودند، حدود ۴۵ هزار تن وزن داشتند. این روند نشاندهنده تحول تدریجی در طراحی و نقش ناوهای هواپیمابر در قدرت نظامی کشورها است.
