اختلال در عملکرد پهپادهای «شاهد» با ورود سامانه اوکراینی «ستینگ»
در تاریکی شبهای شهر ساحلی اودسا، جایی که سیگنالهای راداری با صدای ژنراتورها و رفتوآمد نیروهای نظامی درهم میآمیزد، ساختمانهای متروکه به مراکز عملیاتی کوچک تبدیل شدهاند که یکی از پیچیدهترین نبردهای مدرن را هدایت میکنند.
در یکی از این پایگاهها، پنج سرباز از واحد «بالهای اومگا» آماده مقابله با موج جدیدی از پهپادهای «شاهد-۱۳۶» هستند که از مسیر دریای سیاه به سمت اهداف خود در حرکتاند.
بر اساس گزارش روزنامه «تایمز»، این عملیاتها شامل رقابتی دقیق میان شناسایی و رهگیری است. با نزدیک شدن اهداف، آسمان شب با نور گلولههای ضدهوایی روشن میشود و پهپادهای رهگیر کوچک به سوی اهداف خود پرتاب میشوند. تا سپیدهدم، یکی از خلبانان جوان با نام مستعار «سرگئی» موفق شد بهتنهایی ۳ پهپاد را ساقط کند؛ موفقیتی که نشاندهنده تغییر در موازنه میدان نبرد است.
در مرکز این تحول، پهپاد رهگیر «ستینگ» قرار دارد که طی یک سال گذشته به یکی از مهمترین ابزارهای دفاع هوایی غیرسنتی اوکراین تبدیل شده است. این پهپاد نمونهای از فناوری کمهزینه اما مؤثر است که توانسته سامانههای پیشرفتهتر را به چالش بکشد. وزن این پهپادها اندک و طراحی آنها ساده است، اما کارایی آنها در میدان نبرد قابل توجه بوده است.
طبق این گزارش، سامانه «ستینگ» تاکنون بیش از ۴۰۰۰ پهپاد از نوع «شاهد» را منهدم کرده است. این در حالی است که هزینه هر واحد از این پهپاد حدود ۲۰۰۰ دلار برآورد میشود و کل سامانه بین ۵۵۰۰ تا ۶۵۰۰ دلار قیمت دارد. در مقابل، بهای هر پهپاد «شاهد-۱۳۶» حدود ۳۵۰۰۰ دلار است، که نشان میدهد هر عملیات موفق نه تنها یک پیروزی نظامی بلکه یک ضربه اقتصادی به شمار میرود.
این اختلاف هزینه زمانی بیشتر نمایان میشود که با سامانههای پدافندی سنتی مانند «آیریس-تی» و «ناسامز» مقایسه شود، جایی که هزینه هر موشک چندین برابر هدف مورد نظر است. همین موضوع باعث شده راهکارهای کمهزینه اوکراینی توجه بسیاری از کشورها را به خود جلب کند.
با این حال، این موفقیتها چالشهای جدیدی را نیز به همراه داشته است. در داخل اوکراین، بحثهایی درباره صادرات این فناوری در جریان است. برخی شرکتها مانند «وایلد هورنتس» معتقدند که اولویت باید همچنان بر تأمین نیازهای دفاعی داخلی باشد، در حالی که دیگران این فناوری را فرصتی برای گسترش نفوذ اقتصادی و سیاسی میدانند.
در سطح بینالمللی نیز محدودیتهایی وجود دارد، چرا که هرگونه همکاری یا تبادل فناوری نیازمند هماهنگی با متحدان، بهویژه ایالات متحده است. در چنین شرایطی، آینده این فناوری و نقش آن در جنگهای مدرن همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد، هرچند نشانهها حاکی از آن است که ابزارهای کمهزینه بهتدریج جایگاه پررنگتری در معادلات نظامی جهان پیدا میکنند.
