تصاویر ماهوارهای ابعاد ویرانی گسترده جنگ در تهران را آشکار کرد
پس از بیش از ۵ هفته درگیری، برقراری آتشبس شکننده میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، فرصتی اولیه برای ساکنان تهران فراهم کرده
تا میزان خسارات واردشده به شهری با جمعیتی نزدیک به ۹ میلیون نفر را ارزیابی کنند؛ شهری که در آن، آثار تخریب و ساختمانهای ویرانشده در مناطق مختلف دیده میشود.
در همین حال، دونالد ترامپ از تمدید نامحدود آتشبس خبر داد، هرچند روند مذاکرات میان طرفین با بنبست مواجه شده و اختلافها بر سر برنامه هستهای ایران، کنترل تنگه هرمز و حمایت تهران از گروههای مسلح منطقه همچنان ادامه دارد.
برآوردها نشان میدهد که از آغاز درگیریها دستکم ۳۳۰۰ نفر در ایران کشته شدهاند که شامل غیرنظامیان و نیروهای نظامی است. با وجود محدودیتهای شدید بر تصویربرداری و اینترنت در داخل ایران و همچنین محدودیتهای آمریکا بر انتشار تصاویر ماهوارهای با دقت بالا، یک مطالعه دانشگاه ایالتی اورگن ابعاد گستردهای از تخریب را نشان داده است.
بر اساس این پژوهش که با استفاده از تصاویر راداری انجام شده، دستکم ۷۶۴۵ ساختمان در سراسر کشور بین ۲۸ فوریه تا ۸ آوریل آسیب دیده یا بهطور کامل تخریب شدهاند که شامل ۶۰ مرکز آموزشی و ۱۲ مرکز درمانی است.
تحلیلی از سوی بلومبرگ نیز نشان میدهد حدود ۲۸۱۶ ساختمان در تهران هدف حملات قرار گرفتهاند؛ از این میان ۳۲ درصد مربوط به مراکز نظامی، ۲۵ درصد صنعتی، ۲۱ درصد مسکونی، ۱۹ درصد تجاری و ۲ درصد دولتی بودهاند. این توزیع نشاندهنده همپوشانی گسترده کاربریها در شهر است، جایی که تأسیسات نظامی در نزدیکی مناطق مسکونی و تجاری قرار دارند.
نازانین شاهروکنی، پژوهشگر، در این باره گفته است در شهری با چنین ابعادی، نمیتوان تصویری واحد و مشخص از تخریب ارائه داد، زیرا مرزی روشن میان اهداف نظامی و زندگی غیرنظامی وجود ندارد و اثرات حملات در سراسر این بافت درهمتنیده گسترش مییابد.
در مقابل، واشینگتن این ارزیابیها را رد کرده است. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد که اهداف عملیات «خشم حماسی» محقق شده و تأکید کرد ایالات متحده زیرساختهای موشکهای بالستیک ایران و مراکز تولید آنها را هدف قرار داده و غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند استفاده از عباراتی مانند «حملات دقیق» ممکن است تصویر واقعی پیامدهای جنگ در مناطق پرجمعیت را پنهان کند.
در برخی مناطق از جمله ونک در شمال تهران، ساکنان از تخریب کامل محلههای مسکونی در روزهای ابتدایی جنگ خبر دادهاند. یکی از ساکنان گفته است محدودهای از پشت میدان عطار تا خیابان سئول بهطور کامل با خاک یکسان شده و چیزی از آن باقی نمانده است. همچنین بیمارستان گاندی نیز هدف حمله قرار گرفته و دچار خسارات سنگین شده است.
دولت ایران میزان خسارات مستقیم و غیرمستقیم جنگ را حدود ۲۷۰ میلیارد دلار برآورد کرده؛ رقمی نزدیک به تولید ناخالص داخلی پیشبینیشده کشور برای سال ۲۰۲۶ که حدود ۳۰۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود. پیشبینی میشود نرخ تورم از ۷۰ درصد فراتر رود و تعطیلی یا کاهش فعالیت بسیاری از شرکتهای خصوصی، معیشت میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار دهد.
هادی کحلزاده، پژوهشگر اقتصادی، گفته است افزایش تورم و بیکاری میتواند میلیونها نفر دیگر را به زیر خط فقر سوق دهد.
در خارج از تهران نیز شهرهایی مانند اصفهان هدف حملات قرار گرفتهاند. بهویژه پس از بمباران شرکت فولاد مبارکه، تولید در این مجموعه متوقف شده است. همچنین آسیب به بخش پتروشیمی باعث کمبود مواد پلاستیکی و افزایش قیمت آنها شده که حتی صنایع غذایی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
کارشناسان میگویند روند بازسازی در چنین شرایطی با چالشهای اقتصادی و سیاسی پیچیدهای همراه خواهد بود و نحوه تخصیص منابع میتواند مسیر آینده کشور را تعیین کند.
