تردیدها درباره امکان دستیابی ترامپ به توافق هستهای تازه با جمهوری اسلامی
دو مقام پیشین آمریکایی که سالها در پرونده هستهای جمهوری اسلامی نقش داشتهاند، در تحلیلی تازه تاکید کردهاند که دستیابی به یک توافق هستهای جدید میان واشینگتن و تهران اکنون بسیار دشوارتر از گذشته شده است.
زیرا هم خواستههای آمریکا افزایش یافته و هم جمهوری اسلامی ابزارها و توان بیشتری برای چانهزنی در اختیار دارد.
متیو شارپ، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست امنیت هستهای در موسسه فناوری ماساچوست و نیت سوانسون، مدیر پروژه راهبرد ایران در شورای آتلانتیک، در مقالهای در نشریه فارینافرز نوشتند که دونالد ترامپ پس از آغاز درگیری نظامی میان آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی در اواخر فوریه، در تعیین اهداف مشخص این جنگ با مشکل روبهرو بوده است.
به نوشته این دو تحلیلگر، ترامپ در ابتدا از تغییر رژیم سخن گفته، سپس تمرکز خود را بر تضعیف توان نظامی جمهوری اسلامی قرار داده و بعد از آن بر تضمین عبور امن از تنگه هرمز تاکید کرده است. با این حال، موضوع اصلی برای او همچنان برنامه هستهای تهران باقی مانده است.
شارپ و سوانسون یادآور شدهاند که ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق هستهای موسوم به برجام خارج شد و اکنون وعده میدهد توافقی «بسیار بهتر» از آن به دست خواهد آورد. اما به باور آنها، شرایط فعلی تفاوت زیادی با سال ۲۰۱۵ دارد و توان هستهای جمهوری اسلامی در این سالها به شکل قابل توجهی توسعه یافته است.
بر اساس این گزارش، مذاکرات کنونی میان واشینگتن و تهران عمدتا بر دو محور متمرکز است؛ مدت توقف غنیسازی اورانیوم و سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا. با این حال، نویسندگان تاکید دارند که این دو موضوع به تنهایی برای مهار برنامه هستهای جمهوری اسلامی کافی نیست.
آنها هشدار دادهاند که جمهوری اسلامی طی هفت سال گذشته دانش فنی گستردهای در زمینه تولید و نصب سانتریفیوژهای پیشرفته به دست آورده است؛ دانشی که حتی با حملات نظامی نیز از بین نمیرود. به گفته این دو مقام سابق آمریکایی، سرعت نصب سانتریفیوژها اکنون چند برابر بیشتر از سال ۲۰۱۵ شده و زمان لازم برای تولید مواد مورد نیاز یک سلاح هستهای به شدت کاهش یافته است.
در مقاله همچنین آمده است که اگرچه برخی تاسیسات هستهای شناختهشده آسیب دیدهاند، اما نگرانیها درباره وجود سایتهای مخفی همچنان پابرجاست. نویسندگان تاکید کردهاند که توقف اجرای پروتکل الحاقی از سوی تهران در سال ۲۰۲۱ باعث شده شکافهای اطلاعاتی بزرگی درباره فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی ایجاد شود.
شارپ و سوانسون در پایان نتیجه گرفتهاند که حتی یک توافق جامع نیز به تنهایی همه تهدیدهای ناشی از جمهوری اسلامی را برطرف نخواهد کرد. به باور آنها، هر توافق تازه باید شامل بازرسیهای گستردهتر، در شفافیت کامل درباره فعالیتهای نظامی مرتبط و محدودیتهای سختگیرانهتری نسبت به برجام باشد؛ در غیر این صورت، برنامه هستهای تهران تنها پنهانتر و پیچیدهتر خواهد شد.
