افزایش بیسابقه بودجه دفاعی اروپا؛ کدام کشورها بیشترین هزینه نظامی را دارند؟
در پی تشدید نگرانیهای امنیتی و ادامه جنگ در اوکراین، کشورهای اروپایی عضو ناتو در سال گذشته روندی کمسابقه در افزایش هزینههای نظامی خود ثبت کردند.
بر اساس گزارش تازه موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم (سیپری)، مجموع هزینههای دفاعی اروپا در سال ۲۰۲۵ با رشد ۱۴ درصدی به ۷۳۹ میلیارد یورو رسید؛ رقمی که از سایر مناطق جهان پیشی گرفته و نشاندهنده تغییر رویکرد جدی در سیاستهای دفاعی این کشورها است.
این افزایش سریعترین رشد از دهه ۱۹۵۰ تاکنون محسوب میشود و در مقایسه با یک دهه قبل تقریباً دو برابر شده است. در همین حال، بسیاری از اعضای ناتو برنامهریزی کردهاند تا هزینههای دفاعی خود را تا سال ۲۰۳۵ به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی برسانند.
در میان کشورهای اروپایی، آلمان بیشترین هزینه را به خود اختصاص داده است. این کشور در سال گذشته حدود ۹۷ میلیارد یورو صرف بخش نظامی کرده که نسبت به سال ۲۰۲۴ افزایشی ۲۴ درصدی داشته است. این رشد موجب شده آلمان از بریتانیا پیشی بگیرد و به بزرگترین سرمایهگذار نظامی در اروپا تبدیل شود. برلین همچنین در سطح جهانی پس از آمریکا، چین و روسیه در رتبه چهارم قرار دارد.
برنامههای نظامی آلمان شامل اجرای ۱۵۳ پروژه بزرگ برای نوسازی ارتش، خرید تجهیزات پیشرفته و تقویت زیرساختهای دفاعی است. از جمله این اقدامات میتوان به خرید خودروهای زرهی پوما، تهیه ۲۳۷ سامانه «پیادهنظام آینده» تا سال ۲۰۲۹، و همچنین برنامهریزی برای خرید ۶۰۰ سامانه ضدهوایی «اسکای رنجر ۳۰» و ۲۰ جنگنده «یوروفایتر» اشاره کرد. علاوه بر این، سرمایهگذاری در سامانههای موشکی هدایتشونده و توسعه توان دریایی و فضایی نیز در دستور کار قرار دارد.
در دیگر کشورهای اروپایی نیز روند افزایش هزینهها ادامه داشته است. ایتالیا با رشد ۲۰ درصدی به حدود ۴۱ میلیارد یورو رسیده و اسپانیا نیز با افزایش ۵۰ درصدی، برای نخستینبار از اوایل دهه ۹۰ به هدف اختصاص ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی به بخش دفاعی دست یافته است.
با این حال، بررسی نسبت هزینههای نظامی به تولید ناخالص داخلی تصویر متفاوتی ارائه میدهد. در اروپا، لهستان با اختصاص ۴.۵ درصد در صدر قرار دارد و پس از آن کشورهایی مانند لتونی با ۳.۶ درصد، استونی با ۳.۴ درصد و نروژ با ۳.۳ درصد دیده میشوند. در مقابل، کشورهایی مانند ایرلند و سوئیس کمترین سهم را به این بخش اختصاص دادهاند.
در سطح جهانی نیز ایالات متحده همچنان با در اختیار داشتن ۳۳ درصد از کل هزینههای دفاعی جهان جایگاه نخست را حفظ کرده است، هرچند در سال ۲۰۲۵ کاهش ۷.۵ درصدی را ثبت کرده است. چین با ۱۲ درصد و روسیه با ۶.۶ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند.
تحلیلگران معتقدند ادامه جنگ اوکراین و افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، کشورهای اروپایی را به سمت تقویت توان نظامی سوق داده است. این روند نشان میدهد که اروپا بهطور فزایندهای در حال فاصله گرفتن از سیاستهای دفاعی محدود گذشته و حرکت به سوی یک رویکرد نظامی فعالتر است؛ تغییری که میتواند معادلات امنیتی جهان را در سالهای آینده دگرگون کند.
